Schuldenknooppunt

Versnelling in het schuldregelingsproces: naar één manier van digitaal communiceren tussen schulphulpverleners en schuldeisers

Versnelling Schuldenknooppunt door Covid19

Covid19 geeft aanleiding om te versnellen met het Schuldenknooppunt om aan de verwachte groeiende vraag van dienstverlening aan mensen met problematische schulden te voldoen.

Door het Schuldenknooppunt kunnen meer mensen sneller geholpen worden met hun schulden. We kunnen met het Schuldenknooppunt de maatschappelijke kosten van schulden verkleinen. Hoe meer partijen meedoen aan het Schuldenknooppunt, hoe meer maatschappelijke kosten we vermijden.

Met het Schuldenknooppunt kunnen schuldeisers en schuldhulpverleners op een snelle, betrouwbare, veilige en uniforme manier met elkaar communiceren. Door digitale berichtenuitwisseling en standaardafspraken worden kosten bespaard én mensen met schulden sneller geholpen om een oplossing voor hun problematische schuldsituatie te vinden.

Dit is positief voor schuldeisers, voor mensen met schulden en de maatschappij als geheel.

Wilt u ook versnellen en aansluiten op het Schuldenknooppunt?

Er is op dit moment een startgroep aan de slag om de aansluiting van hun productieomgeving op het Schuldenknooppunt in te richten. Zodra dit gerealiseerd is ontstaat er ruimte voor andere partijen om aan te haken.

Wilt u alvast kenbaar maken dat u geinteresseerd bent om aan te sluiten op het Schuldenknooppunt? Meldt u zich dan aan bij Anja Gosman via info@nvvk.nl. Dan houden we u op de hoogte van de vorderingen, van het verwachte moment van aansluiten en wat u eventueel al zelf kan doen aan voorbereiding in uw organisatie.

Schuldenknooppunt.pngStand van zaken

Verkenning

In de periode 2017-2019 is het concept en het prototype van het Schuldenknooppunt uitgewerkt en getest in het project Digitale Communicatie in minnelijke schuldregeling. Dit project maakte onderdeel uit van het samenwerkingsprogramma Schouders Eronder[1], waarvoor SZW subsidie heeft verstrekt. De NVVK was verantwoordelijk voor de uitvoering van de realisatie van het project.

Als doel van het project was geformuleerd het verkrijgen van inzicht in de randvoorwaarden voor een privacy-bestendige en beveiligde digitale gegevensuitwisseling tussen schuldhulpverleners en schuldeisers zodat de doorlooptijd van het tot stand brengen van een minnelijke schuldregeling verkort wordt.

Aan deze doelstelling werd ruimschoots voldaan, getuige het feit dat nog gedurende het project VNG de samenwerking heeft gezocht met de NVVK in de realisatie van het Schuldenknooppunt op landelijke schaal.

Realisatie

Daarvoor is eind 2019 een plan van aanpak vastgesteld door een stuurgroep bestaande uit vertegenwoordigers van NVVK, VNG, schuldhulpverlenende en schuldeisende organisaties.

Dit plan van aanpak bevat de volgende projectfasering:

  1. Startfase: oplevering van onderdelen die er voor zorgen dat het Schuldenknooppunt gereed is voor aansluiting door de startgroep op het Schuldenknooppunt.
  2. Inrichtingsfase: het Schuldenknooppunt wordt gereed gemaakt voor landelijke uitrol.
  3. Uitrol fase: de landelijke uitrol van het Schuldenknooppunt wordt geconsolideerd en zoveel mogelijk deelnemers worden aangesloten.

De startfase is inmiddels afgerond. De onderdelen voor de startgroep zijn opgeleverd: de koppeling, die schuldhulpverleners en schuldeisers kunnen gebruiken voor aansluiting op hun eigen systemen en het webportal voor schuldeiser voor de up- en download van lijstwerk.

Onderdelen Schuldenknooppunt gereed 2020 en 2021.png

De startgroep is op dit moment bezig met het realiseren van de aansluiting van hun productieomgeving op het Schuldenknooppunt.

SZW heeft deze eerste fase financieel ondersteund via subsidieverlening aan VNG voor het project Verbinden Schuldendomein. Het ontbreken van financiering voor de realisatie van fasen II en III heeft er echter voor gezorgd dat het project tussen 1 juli en 1 oktober 2020 stil is komen te liggen.

Versnelling door subsidie en launching customers

Door de coronacrisis, die sinds maart 2020 Nederland in zijn greep heeft, verwachten wij dat er - helaas - een groot beroep op de schuldhulpverlening gedaan zal gaan worden. De roep om versnelling van het schuldregelingsproces is nog groter geworden. Door het Schuldenknooppunt kunnen mensen met schulden eerder en sneller geholpen worden.

Gelukkig heeft het ministerie van SZW het belang voor de verdere realisatie van het Schuldenknooppunt ingezien en heeft Stichting Schuldenknooppunt subsidie mogen aanvragen. Het project is weer opgestart en gaat nu in volle vaart versnellen met de realisatie van het Schuldenknooppunt.

Daarnaast heeft de stichting stakeholders gevraagd zich aan te melden als launching customers. Door alvast een jaartarief Schuldenknooppunt voor te schieten wordt het Schuldenknooppunt enorm geholpen in de liquiditeitspositie. We zijn heel blij met de partijen die zich inmiddels daarvoor gemeld hebben.

Afsprakenstelsel

Even belangrijk als de technische realisatie van het Schuldenknooppunt is het afsprakenstelsel dat hoort bij een landelijk werkend platform. Met de startgroep zijn een aantal afspraken gemaakt en vastgelegd.

  • Handboek Schuldenknooppunt, waarin afspraken over berichten, proces en beveiliging zijn vastgelegd
  • Aansluitingsovereenkomst Schuldenknooppunt, waar de voorwaarden voor aansluiting op het Schuldenknooppunt zijn vastgelegd, inclusief verwerkersovereenkomst.

Deze afspraken zullen op korte termijn met een brede groep van vertegenwoordigers vanuit de verschillende relevante brancheorganisaties en stakeholders worden afgestemd.

Planning

Naast de systeemkoppeling en de webportal voor schuldeisers moeten nog een aantal onderdelen worden ontwikkeld. Het gaat om de webportal voor schuldhulpverleners met de up- en download faciliteit en de mogelijkheid voor schuldhulpverleners en schuldeisers om via hun webportal op dossierniveau berichten uit te wisselen.

Om snelheid te creëren, worden de verschillende onderdelen gefaseerd voor landelijke gebruik uitgerold.

  • Voor de onderdelen uit fase I zal dit zo snel mogelijk zijn. Getracht wordt dit voor 1 januari 2021 te realiseren.
  • Vervolgens zullen de andere onderdelen zodra deze technisch gereed zijn uitgerold worden voor 1 april 2021.

Van oktober 2021 wordt verwacht dat Stichting Schuldenknooppunt de exploitatie van het Schuldenknooppunt zelfstandig kan uitvoeren.

Planning Schuldenknooppunt versnelling.png

Stichting Schuldenknooppunt

Het Schuldenknooppunt is ondergebracht in Stichting Schuldenknooppunt.

Het bestuur van de stichting bestaat uit vertegenwoordigers van schuldhulpverlenende en schuldeisende organisaties, publiek en privaat. Het bestuur wordt voorgezeten door een onafhankelijke voorzitter. Bijna alle bestuursposities zijn ingevuld.

Bestuur Schuldenknooppunt sept 2020.png
Het bestuur bestuurt de stichting, bepaalt beleid en draagt de eindverantwoordelijkheid voor het realiseren van het doel van de stichting.

Naast een bestuur worden de komende tijd de volgende gremia ingericht:

  • Raad van toezicht, die onafhankelijk van het bestuur toezicht uitoefent
  • Raad van advies, die het bestuur gevraagd en ongevraagd adviseert over het te voeren beleid, onder andere op basis van input vanuit het stakeholderoverleg.
  • Stakeholdersoverleg, waarin een breed gremium waar de verschillende stakeholders van het Schuldenknooppunt bijeenkomen. Het stakeholdersoverleg richt zich op de ontwikkelrichting van het Schuldenknooppunt.
  • Gebruikerscommunity, de digitale plek waar dagelijkse gebruikers vanuit deelnemers op operationeel niveau elkaar ontmoeten. Zij delen hier hun ervaringen met het gebruik van het Schuldenknooppunt.

Startgroep

De startfase is inmiddels afgerond en op dit moment is een startgroep van schuldhulpverleners, schuldeisers en softwareleveranciers bezig de aansluiting op het Schuldenknooppunt te realiseren. Op basis van de ervaringen van de startgroep wordt het Schuldenknooppunt klaargestoomd voor landelijk gebruik.

Startgroep Schuldenknooppunt.png Financieringsmodel

De kosten voor het beheer en verdere doorontwikkeling van het Schuldenknooppunt worden verdeeld over de deelnemers van het Schuldenknooppunt: de verzenders en de ontvangers van de berichten die in het Schuldenknooppunt worden gebruikt.

Voor gebruik van het Schuldenknooppunt gelden:

  • Aansluitkosten (eenmalig voor aansluiting op het Schuldenknooppunt);
  • Jaartarief.

Financieringsmodel Schuldenknooppunt.png

De tarieven zijn in zes categorieën onderverdeeld, die bepaald worden door het aantal klanten waarvoor geprobeerd wordt een schuldregeling af te spreken.

  • Schuldhulpverleners
    • De indeling is gebaseerd op de jaarcijfers van de NVVK voor geaccordeerde schuldregelingen;
    • Daarbij gezocht is naar een redelijke verdeling van de NVVK-leden over de categorieën;
    • Elke schuldhulpverlener zal op basis van de meest actuele jaarcijfers worden ingedeeld in de categorie.
  • Schuldeisers
    • De indeling is gebaseerd op de aantallen schulddossiers van schuldeisers;
    • Schuldeiser zullen bij aanmelding gevraagd worden een reële opgave te doen van het aantal schulddossiers dat zij jaarlijks behandelen;
    • Na een jaar kan dit aantal uit de monitoringsgegevens van het Schuldenknooppunt gecontroleerd worden.

Voor de deelnemers die incidenteel gebruik maken van het Schuldenknooppunt wordt gevraagd eenmalig de aansluitkosten te betalen (categorie I). Dit uitgangspunt draagt bij aan de ambitie om alle partijen aan te laten sluiten op het Schuldenknooppunt.

De uitgangspunten van het financieringsmodel zullen jaarlijks worden herzien en kunnen wijzigen bijvoorbeeld als de scope van het Schuldenknooppunt verbreed wordt.

Het Schuldenknooppunt heeft geen winstoogmerk. Het laat zich op dit moment aanzien dat na een aantal jaar het Schuldenknooppunt zeer positieve financiële resultaten zal realiseren. In dat geval is een daling van de genoemde tarieven mogelijk. Uitgangspunt voor ons is dat eventuele baten vooral ten goede komen aan partijen die in de aanvangsperiode van het Schuldenknooppunt hebben bijgedragen.

Wat is het Schuldenknooppunt?

Via het Schuldenknooppunt kunnen schuldhulpverleners en schuldeisers op een uniforme manier digitaal berichten met elkaar uitwisselen.

De berichten zijn gestandaardiseerd, zodat alle partijen met dezelfde set van gegevens werken. Zie het Schuldenknooppunt als een digitaal postkantoor: het ontvangt versleutelde berichten als verzegelde enveloppen van de verzenders en stuurt ze ongeopend door naar de juiste ontvangers.

Berichten Schuldenknooppunt.pngHet Schuldenknooppunt kent drie vormen waarop berichten uitgewisseld kunnen worden:

  1. system-to-systemkoppeling: de koppeling met het Schuldenknooppunt wordt geïntegreerd in de eigen applicatie van een schuldhulpverlener of schuldeiser;
  2. inloggen op webportaal en CSV-bestanden up- en downloaden;
  3. inloggen op webportaal en handmatig gegevens invoeren op klantniveau.

Schuldenknooppunt zorgt er dan voor dat de berichten worden doorgestuurd in de door de ontvanger gewenste vorm.

Door deze varianten kunnen alle organisaties, groot, klein, landelijk en lokaal, aansluiten op het Schuldenknooppunt.

Waarom een Schuldenknooppunt?

Volgens de richtlijnen van de NVVK staat er vier maanden, oftewel 120 dagen, voor het regelen van een schuldregeling. Soms duurt dit echter wel twee of drie keer zo lang. Een van de oorzaken is dat schuldhulpverleners en schuldeisers op heel veel verschillende manieren met elkaar communiceren: per brief, e-mail, via Excel-sheets of via een webportaal waarop schuldhulpverleners moeten inloggen. Dat laatste komt steeds vaker voor, waardoor hulpverleners met een woud aan portalen en inlogprocedures te maken krijgen. Ook stellen schuldeisers verschillende eisen aan schuldhulpverleners en vice versa. De communicatie die nodig is om een schuldregeling tot stand te brengen is inmiddels een zeer tijdrovende klus geworden voor de schuldhulpverlener! Tijd die niet besteed kan worden aan de begeleiding van de klant.

De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) zorgde daarnaast voor een brede bewustwording van het belang van veilige uitwisseling van gegevens. De AVG zorgt ook voor de tendens aan de kant van schuldhulpverleners om minder gegevens te delen. Van de kant van schuldeisers wordt daarentegen vaker gevraagd om de machtiging waarmee de hulpvrager de schuldhulpverlener machtigt om de schulden te regelen. Het draagt allemaal niet bij aan snelle en doelmatige afhandeling van een schuldregeling.

Two pager Schuldenknooppunt.PNG

Meerwaarde van het Schuldenknooppunt

Het Schuldenknooppunt biedt veel voordelen voor schuldhulpverleners en schuldeisers.

Efficiëntere dienstverlening

Eenduidige digitale gegevensuitwisseling via een landelijk knooppunt levert de volgende directe voordelen op:

  • Schuldrust: als er eerder duidelijkheid over de oplossing van de schuldproblemen wordt gevonden, ontstaat er rust voor de inwoner, een essentiële voorwaarde om te werken aan duurzaam herstel en perspectief;
  • Betrouwbaarheid van gegevens: door gestandaardiseerde, digitale uitwisseling;
  • Tijdwinst: bespaart substantieel veel (doorloop-)tijd, tijd die de schuldhulpverlener kan gebruiken voor hulp aan degene met schulden;
  • Eenduidigheid: in gegevens en gezamenlijke aanpak;
  • Veilige en transparante gegevensuitwisseling: waarvoor bovendien slechts eenmalig een aansluiting nodig is.
  • Kostenbesparing/kwaliteitswinst: capaciteit kan kwalitatiever worden ingezet in de schuldhulpverlening en bij schuldeisers. Ook worden kosten bespaard doordat partijen geen eigen digitale frontoffice hoeven in te richten. Daarnaast hoeft er niet voor ieder initiatief een nieuwe koppeling ontwikkeld te worden.

Effectievere schuldhulpverlening

De in de vorige paragraaf vermelde winstpunten zijn operationeel van aard. Meer strategische en maatschappelijke effecten zijn:

  • Schuldhulpverleners kunnen hun tijd meer aan het begeleiden van mensen met schulden gaan besteden;
  • Het Schuldenknooppunt is flexibel opgezet en zou in de toekomst ook ingezet kunnen worden voor het doorgeven van meervoudige vroegsignalen;
  • Het knooppunt biedt een breed perspectief door samen te werken met andere initiatieven op het gebied van verbeteren van schuldenaanpak, zoals de Schuldenwijzer.Voordelen Schuldenknooppunt.png

Scope

Het Schuldenknooppunt richt zich op dit moment op de gegevensuitwisseling die nodig is om een schuldregeling tot stand te brengen. De schuldregelingsfase is het onderdeel van de schuldhulpverlening waarin schuldeisers en schuldhulpverleners met een betalingsvoorstel vaak tegen finale kwijting een oplossing voor een gezamenlijke klant met schulden proberen te vinden.

Er is voor gekozen om niet te groot te beginnen en er voor te zorgen dat er iets staat dat daadwerkelijk gebruikt kan worden. Voor de toekomst worden wel mogelijkheden gezien om het Schuldenknooppunt breder in te zetten om het proces van schuldhulpverlening te faciliteren: van vroegsignalering tot budgetbeheer en beschermingsbewind.

Vooral vroegsignalering wordt door schuldeisers aangedragen als een wenselijke uitbreiding. Op dit moment ervaren zij een grote variëteit aan verschillende communicatievormen met gemeenten en schuldhulpverleners. Ook de grote hoeveelheid aan signalen zorgt ervoor dat schuldeisers graag gebruik willen maken van een uniforme en veilige manier van gegevensuitwisseling bij vroegsignalering.

Het perspectief van het Schuldenknooppunt is een landelijke de facto standaard voor berichtenverkeer die een bijdrage levert aan het optimaliseren van de schuldhulpverlening in Nederland.

Scope Schuldenknooppunt.png

Groot draagvlak

Gedurende het traject is er veel draagvlak voor het Schuldenknooppunt: bij schuldhulpverleners, schuldeisers, softwareleveranciers en andere stakeholders als het Inlichtingenbureau. Ook voormalig staatssecretaris Van Ark van SZW noemt het Schuldenknooppunt een belangrijke ontwikkeling in het Schuldendomein. Ze heeft in een Algemeen Overleg van 10 oktober 2019 over het Armoede en Schuldenbeleid aangegeven dat zij verwacht dat ook overheidsschuldeisers gaan aansluiten op het Schuldenknooppunt. Van verplichting is vooralsnog geen sprake.

Staatssecretaris Van ’t Wout heeft in zijn brief aan de Tweede Kamer van 28 september 2020 ook het belang van het Schuldenknooppunt benadrukt door extra middelen ter beschikking te stellen voor de doorontwikkeling van het Schuldenknooppunt, zodat alle communicatie tussen gemeenten en schuldeisers via een centraal punt kan verlopen.

Schuldenknooppunt en privacy & security checks

Het Schuldenknooppunt wordt gevormd door een gesloten netwerk van alleen partijen met het juiste certificaat van het Schuldenknooppunt. De structuur en de te gebruiken inhoud van de berichten worden vooraf gezamenlijk vastgesteld.

De berichten zijn daardoor uniform en alleen door schuldhulpverleners of schuldeisers te gebruiken. Het bericht verzoek saldo-opgave kan bijvoorbeeld nooit door een schuldeiser gestuurd worden, zoals een schuldhulpverlener nooit het bericht akkoord betalingsvoorstel kan versturen. De berichten worden versleuteld uitgewisseld.

Er is een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uitgevoerd, met als conclusie dat het Schuldenknooppunt grote voordelen biedt. Er zijn slechts beperkte risico’s omdat het knooppunt feitelijk niet meer is dan een doorgeefluik voor berichten, die bovendien versleuteld uitgewisseld worden. Schuldenknooppunt is geen database, er blijven geen gegevens in het Schuldenknooppunt staan.

Een Security Assessment waarvan ook een pentest deel uitmaakte, toont aan dat de beveiliging van het Schuldenknooppunt voldoende geborgd is.

Het Schuldenknooppunt zal regelmatig DPIA’s en Security Assessments blijven uitvoeren om te voldoen aan de privacy en security-vereisten.

Collectief Schuldregelen en andere initiatieven

Naast het Schuldenknooppunt zijn er andere initiatieven die procesversnelling nastreven, zoals het project Collectief Schuldregelen van SchuldenlabNL. Dat houdt in dat met schuldeisers afgesproken wordt om de individuele aanpak van schulddossiers te vervangen door collectieve afhandeling. Het Schuldenknooppunt is daarop voorbereid: het wordt zo ingericht dat het de afspraken vanuit Collectief Schuldregelen ondersteunt.

Ook met andere initiatieven als Schuldenwijzer (een initiatief van deurwaarders) wordt ingestoken op toekomstige samenwerking.

Uitgangspunt is dat initiatieven elkaar moeten versterken en meerwaarde bieden voor de professionals, zodat de klant beter en sneller geholpen wordt.

SKP7 en andere initiatieven.jpeg

Meer informatie

Heeft u behoefte aan meer informatie of heeft u een concrete vraag? Neem dan contact op:

 



[1] Schouders Eronder is een samenwerkingsverband tussen Divosa, Landelijke Cliëntenraad, NVVK, Sociaal Werk Nederland en VNG.

Tarieven en businesscase Schuldenknooppunt bekend

kruis enveloppen.jpg20 mei 2020 Schuldhulpverleners die aansluiten op het Schuldenknooppunt kunnen flinke besparingen realiseren. Dat blijkt uit de opgestelde business case. De tariefstructuur voor deelnemers houdt rekening met ... lees verder

Geen studiedag, wel een webinar en: groot nieuws over convenanten

Schermafdruk 2020-03-27 16.38.45.png27 maart 2020 'Slimmer, sneller, beter', daarover wilden we het hebben op onze studiedag van 7 april. Die gaat niet door, maar op die dag komt de NVVK wel graag met je in contact! We organiseren 's morgens ... lees verder

Schuldenknooppunt tackelt tijdrovende communicatie

Schermafdruk 2020-03-25 14.22.58.png25 maart 2020 Heb je al je moed bij elkaar geraapt en meld je je aan bij schuldhulpverlening, blijkt het maanden te duren voor er iets geregeld is. Het Schuldenknooppunt brengt daar verandering in, schrijft ... lees verder

Schuldenknooppunt wordt onmisbaar instrument voor schuldhulpverleners

Domisessie.JPG22 januari 2020 Het onderwerp van onze eerste Donderdagmiddagsessie bleek een schot in de roos. We ontvingen bijna veertig belangstellende leden die zich lieten informeren over het belang van het ... lees verder

Schuldenknooppunt gaat realisatiefase in

Startgroep panorama breed kopie.jpg08 januari 2020 Met een kick-off bijeenkomst op dinsdag 7 januari in het NVVK-kantoor in Utrecht is het Schuldenknooppunt een nieuwe fase in gegaan. Meer dan 14 partijen nemen zitting in de Startgroep om het ... lees verder
Naar boven