Schuldenknooppunt

Versnelling in het schuldregelingsproces: naar één manier van digitaal communiceren tussen schulphulpverleners en schuldeisers

Op dit moment communiceren hulpverleners en schuldeisers nog op veel verschillende manieren om een schuldregeling tot stand te brengen: brieven, e-mails, portals, webformulieren. Ook is de werkwijze vaak niet goed op elkaar afgestemd. Daarom heeft de NVVK de afgelopen twee jaar gewerkt aan één manier van digitaal communiceren tussen schuldhulpverleners en schuldeisers. Samen met VNG werkt de NVVK aan de landelijke implementatie van het Schuldenknooppunt in 2021. Om dit soepel te laten verlopen gaat een startgroep voor 1 juli 2020 het Schuldenknooppunt alvast in gebruik nemen.

Schuldenknooppunt.png

Waarom een Schuldenknooppunt?

Volgens de richtlijnen van de NVVK staat er vier maanden, oftewel 120 dagen, voor het regelen van een schuldregeling. Soms duurt dit echter wel twee of drie keer zo lang. Een van de oorzaken is dat schuldhulpverleners en schuldeisers op heel veel verschillende manieren met elkaar communiceren: per brief, e-mail, via Excel-sheets of via een webportaal waarop schuldhulpverleners moeten inloggen. Dat laatste komt steeds vaker voor, waardoor hulpverleners met een woud aan portalen en inlogprocedures te maken krijgen. Ook stellen schuldeisers verschillende eisen aan schuldhulpverleners en vice versa. De communicatie die nodig is om een schuldregeling tot stand te brengen is inmiddels een zeer tijdrovende klus geworden voor de schuldhulpverlener! Tijd die niet besteed kan worden aan de begeleiding van de klant.

De Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) zorgde daarnaast voor een brede bewustwording van het belang van veilige uitwisseling van gegevens. De AVG zorgt ook voor de tendens aan de kant van schuldhulpverleners om minder gegevens te delen. Van de kant van schuldeisers wordt daarentegen vaker gevraagd om de machtiging waarmee de hulpvrager de schuldhulpverlener machtigt om de schulden te regelen. Het draagt allemaal niet bij aan snelle en doelmatige afhandeling van een schuldregeling.

Wat is het Schuldenknooppunt?

Via het Schuldenknooppunt kunnen schuldhulpverleners en schuldeisers op een uniforme manier digitaal berichten met elkaar uitwisselen.

 Berichten over:

  • de hoogte van de vordering,
  • het voorstel voor betaling en
  • het al dan niet akkoord daarop van schuldeisers.

De berichten zijn gestandaardiseerd, zodat alle partijen met dezelfde set van gegevens werken. Zie het Schuldenknooppunt als een digitaal postkantoor: het ontvangt versleutelde berichten als verzegelde enveloppen van de verzenders en stuurt ze ongeopend door naar de juiste ontvangers.

Het Schuldenknooppunt kent drie vormen waarop berichten uitgewisseld kunnen worden:

  1. system-to-systemkoppeling: de koppeling met het Schuldenknooppunt wordt geïntegreerd in de eigen applicatie van een schuldhulpverlener of schuldeiser
  2. inloggen op webportaal en CSV-bestanden up- en downloaden
  3. inloggen op webportaal en handmatig gegevens invoeren op klantniveau

Schuldenknooppunt zorgt er dan voor dat de berichten worden doorgestuurd in de door de ontvanger gewenste vorm.

Door deze varianten kunnen alle organisaties, groot, klein, landelijk en lokaal, aansluiten op het Schuldenknooppunt.

Meerwaarde van het Schuldenknooppunt

Het Schuldenknooppunt biedt veel voordelen voor schuldhulpverleners en schuldeisers.

Efficiëntere dienstverlening

Eenduidige digitale gegevensuitwisseling via een landelijk knooppunt levert de volgende directe voordelen op:

  • Schuldrust: als er eerder duidelijkheid over de oplossing van de schuldproblemen wordt gevonden, ontstaat er rust voor de inwoner, een essentiële voorwaarde om te werken aan duurzaam herstel en perspectief;
  • Betrouwbaarheid van gegevens: door gestandaardiseerde, digitale uitwisseling;
  • Tijdwinst: bespaart substantieel veel (doorloop-)tijd, tijd die de schuldhulpverlener kan gebruiken voor hulp aan degene met schulden;
  • Eenduidigheid: in gegevens en gezamenlijke aanpak;
  • Veilige en transparante gegevensuitwisseling: waarvoor bovendien slechts eenmalig een aansluiting nodig is.
  • Kostenbesparing/kwaliteitswinst: capaciteit kan kwalitatiever worden ingezet in de schuldhulpverlening en bij schuldeisers. Ook worden kosten bespaard doordat partijen geen eigen digitale frontoffice hoeven in te richten. Daarnaast hoeft er niet voor ieder initiatief een nieuwe koppeling ontwikkeld te worden.

Effectievere schuldhulpverlening

De in de vorige paragraaf vermelde winstpunten zijn operationeel van aard. Meer strategische en maatschappelijke effecten zijn:

  • Schuldhulpverleners kunnen hun tijd meer aan het begeleiden van mensen met schulden gaan besteden;
  • Het Schuldenknooppunt is flexibel opgezet en zou in de toekomst ook ingezet kunnen worden voor het doorgeven van meervoudige vroegsignalen;
  • Het knooppunt biedt een breed perspectief door samen te werken met andere initiatieven op het gebied van verbeteren van schuldenaanpak, zoals de Schuldenwijzer.

Voordelen Schuldenknooppunt.png

Scope

Het Schuldenknooppunt richt zich op dit moment op de gegevensuitwisseling die nodig is om een schuldregeling tot stand te brengen. De schuldregelingsfase is het onderdeel van de schuldhulp-verlening waarin schuldeisers en schuldhulpverleners met een betalingsvoorstel vaak tegen finale kwijting een oplossing voor een gezamenlijke klant met schulden proberen te vinden.

Er is voor gekozen om niet te groot te beginnen en er voor te zorgen dat er iets staat dat daadwerkelijk gebruikt kan worden. Voor de toekomst worden wel mogelijkheden gezien om het Schuldenknooppunt breder in te zetten om het proces van schuldhulpverlening te faciliteren: van vroegsignalering tot budgetbeheer en beschermingsbewind.

Vooral vroegsignalering wordt door schuldeisers aangedragen als een wenselijke uitbreiding. Op dit moment ervaren zij een grote variëteit aan verschillende communicatievormen met gemeenten en schuldhulpverleners. Ook de grote hoeveelheid aan signalen zorgt ervoor dat schuldeisers graag gebruik willen maken van een uniforme en veilige manier van gegevensuitwisseling bij vroegsignalering.

Het perspectief van het Schuldenknooppunt is een landelijke de facto standaard voor berichtenverkeer die een bijdrage levert aan het optimaliseren van de schuldhulpverlening in Nederland.

Scope Schuldenknooppunt.png

Groot draagvlak

Gedurende het traject ontstond er veel draagvlak voor het Schuldenknooppunt: bij schuldhulpverleners, schuldeisers, softwareleveranciers en andere stakeholders als het Inlichtingenbureau. Ook staatssecretaris Van Ark van SZW noemt het Schuldenknooppunt een belangrijke ontwikkeling in het Schuldendomein.[1] Ze heeft in een Algemeen Overleg over het Armoede en Schuldenbeleid aangegeven dat zij verwacht dat ook overheidsschuldeisers gaan aansluiten op het Schuldenknooppunt. Van verplichting is vooralsnog geen sprake.

Schuldenknooppunt en privacy

Het Schuldenknooppunt wordt gevormd door een gesloten netwerk van alleen partijen met het juiste certificaat van het Schuldenknooppunt. De structuur en de te gebruiken inhoud van de berichten worden vooraf gezamenlijk vastgesteld.

De berichten zijn daardoor uniform en alleen door schuldhulpverleners of schuldeisers te gebruiken. Het bericht verzoek saldo-opgave kan bijvoorbeeld nooit door een schuldeiser gestuurd worden, zoals een schuldhulpverlener nooit het bericht akkoord betalingsvoorstel kan versturen.

De berichten worden versleuteld uitgewisseld. In de Proof-of-Concept is een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uitgevoerd, met als conclusie dat het Schuldenknooppunt grote voordelen biedt. Er zijn slechts beperkte risico’s omdat het knooppunt feitelijk niet meer is dan een doorgeefluik voor berichten, die bovendien versleuteld uitgewisseld worden. Schuldenknooppunt is geen database, er blijven geen gegevens in het Schuldenknooppunt staan.

De in het DPIA-rapport benoemde risico’s en aanbevelingen uit de Proof-of-Concept vormen de uitgangspunten voor de inrichting van het Schuldenknooppunt dat live gaat voor de startgroep.

Voordat het Schuldenknooppunt landelijk live gaat zal er nogmaals een DPIA uitgevoerd worden. Dan wordt niet alleen gekeken naar de inrichting van de systeemarchitectuur, maar ook naar de governance-aspecten van het Schuldenknooppunt.

Geslaagde proef laat zien: doorlooptijd is flink te verkorten

De NVVK heeft in het project ‘Digitale communicatie in minnelijke schuldregeling’ met subsidie van het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) een werkend Proof-of-Concept ontwikkeld en getest, waarbij de digitale communicatie tussen schuldhulpverleners en schuldeisers in een minnelijk traject merkbaar wordt verbeterd en versneld. Deze Proof-of-Concept stond bekend onder de wisselende werktitels ´NVVK-stekker´, ´SHV-knooppunt´ en ´Schuldenknooppunt.

De Proof-of-Concept, dat gebouwd is door Innovadis, laat het volgende verbeterpotentieel zien:  

  • Eenduidige berichtuitwisseling levert zowel voor schuldhulpverlenende instanties als voor schuldeisers een betrouwbaardere en efficiëntere dienstverlening op;
  • Voor de inwoner ontstaat er versnelling in de klantreis naar geldzorgvrijheid en financiële redzaamheid;
  • Tussen samenwerkende partijen is een gezamenlijk besef van urgentie en gevoel van gedeeld eigenaarschap aanwezig.

De Proof-of-Concept heeft de volgende technische documentatie opgeleverd:

  • Transactiestandaard
  • Webservices
  • Berichtendefinities
  • Aansluitinstructies

Beheerste opschaling

Nu in de praktijk onderzocht is dat een voorziening voor geautomatiseerde gegevensuitwisseling echt werkt, willen de stakeholders graag dat de stekker tot een landelijk knooppunt doorontwikkeld wordt. Het beoogde Schuldenknooppunt is meer dan de veilige technische infrastructuur voor privacygevoelige gegevensuitwisseling. De stapsgewijze realisatie voorziet ook in passende governance-, beheer- en afsprakenkaders. Hiervoor worden governance-vraagstukken op juridisch, organisatorisch, technisch en financieel gebied vormgegeven. Het doel is om te komen tot een Schuldenknooppunt dat als zelfstandige organisatie de samenwerking in schuldhulpverlening faciliteert.

Het traject om het Schuldenknooppunt landelijk in gebruik te nemen is opgedeeld in 3 fasen:

1. Startfase              | januari 2020 – juli 2020

In deze fase wordt zo spoedig mogelijk de ervaring die is opgedaan in de Proof-of-Concept omgezet in een productieomgeving met een beperkte gebruikersgroep, waarbij de minimaal vereiste afspraken en governance geregeld zijn;

2. Inrichtingsfase     | januari 2020 – januari 2021

Parallel aan de startfase wordt toegewerkt naar een geregisseerde landelijke uitrol, waarbij onder andere voldragen afspraken en governance geregeld zijn.

 3. Uitrolfase             | januari 2021 – juli 2021

In deze fase gaat het Schuldenknooppunt landelijk live en worden alle schuldeisende en schuldhulpverlenende organisaties uitgenodigd om aan te sluiten. Tegelijkertijd wordt het Schuldenknooppunt in een staande organisatie geconsolideerd en volgt afronding van het project.

Startgroep

De startfase is inmiddels begonnen en op dit moment heeft een startgroep van schuldhulpverleners, schuldeisers en softwareleveranciers de intentie om het Schuldenknooppunt voor de zomer in hun reguliere proces in gebruik te nemen. Op basis van de ervaringen van de startgroep wordt het Schuldenknooppunt klaargestoomd voor landelijk gebruik.

Schuldhulpverleners

Schuldeisers

Softwareleveranciers

Gemeente Rotterdam

KPN

Kred’it

Kredietbank Nederland

VodafoneZiggo

Stratech

PLANgroep

Vattenfall

BringWay

Stadsring51

VGZ

MailtoPay

 

DirectPay

GouwIT

 

Intrum

 

 

Cocensus

 

Collectief Schuldregelen en andere initiatieven

Naast het Schuldenknooppunt zijn er andere initiatieven die procesversnelling nastreven, zoals het project Collectief Schuldregelen van SchuldenlabNL. Dat houdt in dat met schuldeisers afgesproken wordt om de individuele aanpak van schulddossiers te vervangen door collectieve afhandeling. Het Schuldenknooppunt is daarop voorbereid: het wordt zo ingericht dat het de afspraken vanuit Collectief Schuldregelen ondersteunt.

Ook met andere initiatieven als Schuldenwijzer (een initiatief van deurwaarders) wordt ingestoken op toekomstige samenwerking.

Uitgangspunt is dat initiatieven elkaar moeten versterken en meerwaarde bieden voor de professionals, zodat de klant beter en sneller geholpen wordt.

Two-pager Schuldenknooppunt

Two pager Schuldenknooppunt.PNG

Actueel

Schuldenknooppunt wordt onmisbaar instrument voor schuldhulpverleners

Domisessie.JPG22 januari 2020 Het onderwerp van onze eerste Donderdagmiddagsessie bleek een schot in de roos. We ontvingen bijna veertig belangstellende leden die zich lieten informeren over het belang van het ... lees verder

Schuldenknooppunt gaat realisatiefase in

Startgroep panorama breed kopie.jpg08 januari 2020 Met een kick-off bijeenkomst op dinsdag 7 januari in het NVVK-kantoor in Utrecht is het Schuldenknooppunt een nieuwe fase in gegaan. Meer dan 14 partijen nemen zitting in de Startgroep om het ... lees verder

Accountmanagers gaan collectief schuldregelen landelijk uitrollen

05 december 2019 Minder uitval, meer tijd om schuldeisers mee te krijgen, meer aandacht voor nazorg in het natraject. Dat biedt collectief schuldregelen, vertelde projectleider Nancy Hendriks van SchuldenlabNL ... lees verder

Overheidsschuldeisers in gesprek over aansluiting op Schuldenknooppunt

Schermafdruk 2019-11-19 16.49.22.png19 november 2019 ‘Het Schuldenknooppunt vind ik een heel mooi initiatief. Ik hoop dat het mogelijk is voor anderen om daarop aan te sluiten. Het geeft ook schuldeisers de mogelijkheid onderling contact te ... lees verder

Mee met… slim schulden regelen in Den Haag

30 september 2019 Geert van Dijk, directeur NVVK, gaat regelmatig mee met bijzondere mensen in de wereld van de schuldhulpverlening. Vandaag: mee met Schuldenlab070 in Den Haag. Zijn onderzoeksvraag: wat betekenen ... lees verder
Naar boven