NVVK Belofte: 5 jaar later
'Toegankelijke en mensgerichte hulp'
Vijf jaar geleden introduceerde de NVVK de NVVK Belofte: zes uitgangspunten voor goede schuldhulpverlening. Het doel was duidelijk: inwoners met financiële problemen sneller, menselijker en effectiever helpen. Hoe werkt de Belofte in de praktijk? En wat hebben we in vijf jaar geleerd?
We spraken hierover met Peter Benard (teamleider schuldhulpverlening gemeente Zoetermeer) en Renske Berg (destijds schuldhulpverlener bij de gemeente Amsterdam). Zij waren vanaf het begin betrokken bij de ontwikkeling en toepassing van de Belofte-uitgangspunten.
Terug naar de kern: vertrouwen en toegankelijkheid
De NVVK Belofte bestaat uit zes deelbeloften:
Deze uitgangspunten zijn officieel vastgesteld op een ledenvergadering van de NVVK. Ze hebben een belangrijke plek in het NVVK Kwaliteitskader en zijn bedoeld om schuldhulpverlening toegankelijker en mensgerichter te maken.
Volgens Renske Berg sluiten deze principes aan bij hoe veel professionals al werkten. 'Het oplossen van schulden is technisch een ding, maar uiteindelijk gaat het om mensen. Je moet eerst vertrouwen opbouwen voordat je een hele lijst vragen afvuurt', zegt ze erover
'Aanmelden zonder drempels' betekent bijvoorbeeld dat iemand niet meteen wordt weggestuurd als er nog documenten ontbreken. Een eerste gesprek dient juist om zicht te krijgen op het verhaal achter de schulden.
Menselijke maat in de praktijk
In de praktijk zien beide professionals dat de uitgangspunten van de NVVK Belofte steeds vaker zichtbaar zijn in het werkveld. Schuldhulpverleners nemen meer tijd voor het eerste gesprek en houden rekening met stress en schaamte bij hulpvragers.
'Soms heeft iemand maar één brief bij zich. Voor ons misschien niet zo belangrijk, maar voor die persoon wel. Door daar eerst aandacht voor te hebben, ontstaat vertrouwen', zegt Renske.
Ook het besef dat gedragsverandering tijd kost is inmiddels breder aanwezig. Fouten maken hoort bij het proces van financiële stabilisatie.
Maatwerk blijft noodzakelijk
Hoewel procedures belangrijk zijn, blijft het volgens Peter Benard zo dat schuldhulpverlening geen exacte wetenschap is. 'Tachtig procent van het werk kun je volgens procedures doen. Twintig procent is maatwerk. En dat moet ook kunnen, zolang je goed kunt uitleggen waarom.'
Die ruimte voor maatwerk wordt bijvoorbeeld zichtbaar bij complexe situaties of bij het inzetten van maatwerkbudgetten om een doorbraak te realiseren.
Renske ziet daarbij een belangrijke ontwikkeling. Er is meer aandacht gekomen voor informele schulden, zoals leningen binnen familie of vrienden. Waar die vroeger vaak buiten beschouwing bleven, wordt nu vaker gekeken naar de dynamiek achter deze schulden.
Spanningsveld tussen vertrouwen en controle
Tegelijkertijd signaleren beide professionals ook een ontwikkeling die spanning kan geven. In sommige organisaties neemt de nadruk op procedures, registratie en controle weer toe. Volgens Peter is het belangrijk om daarin balans te houden: 'Controle is nodig, maar vertrouwen ook. Als je alles probeert vast te leggen in procedures, verlies je soms de menselijke kant.'
Kwaliteit in schuldhulpverlening is moeilijk te vangen in cijfers, vindt hij. 'De vraag is: wat is kwaliteit? Is dat het strikt volgen van termijnen? Of dat iemand uiteindelijk rust krijgt en perspectief?'
Samenwerken rond de inwoner
Een belangrijke ontwikkeling voor de toekomst ligt volgens beide professionals in integrale samenwerking. Schulden staan zelden op zichzelf. Ze hangen vaak samen met andere problemen zoals stress, gezondheid, opvoeding of verslaving. 'Je hoeft als schuldhulpverlener niet alles zelf op te lossen. Maar je moet wel samenwerken met andere professionals zodat er een netwerk rond iemand ontstaat', zegt Renske. Beter afstemmen tussen verschillende hulpverleners voorkomt ook overbelasting bij de inwoner.
Wanneer is de Belofte gerealiseerd?
Wanneer kunnen we zeggen dat de NVVK Belofte volledig is gerealiseerd? Volgens Renske is dat moment bereikt wanneer de uitgangspunten 'in de haarvaten van organisaties' zitten. Niet als een checklist, maar als een manier van werken.
Dat betekent dat niet alleen schuldhulpverleners maar ook medewerkers aan de balie, managers en beleidsmakers handelen vanuit dezelfde gedachte: toegankelijkheid, vertrouwen en maatwerk.
Blijven ontwikkelen
Vijf jaar na de introductie staat de NVVK Belofte stevig in het veld. Tegelijkertijd blijft doorontwikkeling nodig. Nieuwe wetgeving, maatschappelijke ontwikkelingen en inzichten uit de praktijk vragen steeds opnieuw om reflectie. Zoals Peter het samenvat: 'Je moet niet ontwikkelen om het ontwikkelen. Maar wel blijven kijken: werkt het nog? En wat kan beter?'
De NVVK Belofte blijft daarmee niet alleen 'een set uitgangspunten', maar ook een uitnodiging om het vak van schuldhulpverlening voortdurend te blijven verbeteren.
