'Geef met achtergrondinformatie kleur aan een dossier'

Wat verwacht een rechter van een schuldhulpverlener bij een Wsnp-zitting?

26 februari 2026

Michael de Valk behandelt als coördinerend rechter-commissaris bij rechtbank Noord-Holland jaarlijks een paar honderd Wsnp-zaken. Daarnaast heeft hij per maand 1 of 2 toelatingszittingen voor de Wsnp met elk 8 tot 10 zaken.

Mr. Michael de Valk

Voorafgaand aan zo’n zitting is De Valk een dag bezig met voorbereiden. ‘De secretaris heeft dan al een uittreksel gemaakt en post-its geplakt, zodat ik er snel doorheen kan lopen', vertelt hij. 'Bij zaken die ik essentieel vind, kijk ik ook echt in het dossier naar de stukken. Maar als ik één brief aan een crediteur heb bekeken, hoef ik ze niet allemaal te zien.’

Na de zitting worden de uitspraken gemaakt door of samen met de secretaris. ‘Je komt vaak samen tot een oordeel.  Maar dat goed opschrijven, zeker de motivering over de termijn van de schuldsanering, is best lastig. Ik doe dat vaak zelf, in klare taal. Dat is nog niet zo makkelijk, want we zijn erg gewend in jargon te praten.’

Stabielere situatie

Bij de toelatingszittingen zelf is veel veranderd, weet De Valk uit ervaring. ‘Ik ben er in 2021 weer mee begonnen, maar deed het ook van 2000 tot 2008. Toen kwam alleen de verzoekende partij naar de zitting. Iemand kon zelf beslissen klaar te zijn voor de Wsnp. Daar was geen check op. Er werden dan ook veel zaken afgewezen.’

Dat is nu heel anders. ‘Nu komen mensen meestal bij ons als laatste stap in een traject om hun financiële situatie overzichtelijk en stabiel te maken. Meestal komen ze vrij vlot, maar soms zit er toch nog wel 2 jaar tussen de aanmelding bij de gemeente en het moment dat iemand bij mij komt. Dat begrijp ik echt niet. Gelukkig kan ik dat sinds kort soms met 'korting' goed maken, door het begin van de looptijd naar voren te halen.’

Stijgende lijn

Nieuw sinds de periode 1998-2008 is de aanwezigheid van schuldhulpverleners op de zitting. ‘Dat gebeurt nu in 95% van de zaken en er zit nog een stijgende lijn in. Een enorme verbetering. Want voor de verzoekende partij is het fijn als er een bekend gezicht in de zaal zit. Beschermingsbewindvoerders zijn er ook vrijwel altijd, ze hebben meestal een goed verhaal. Ik vind het wel lastig om hen iets te vragen over bijvoorbeeld nieuwe schulden, vanwege hun vertrouwenspositie met de cliënt. Dat vraag ik liever aan de schuldhulpverlener.’

'Ik hoor regelmatig: ik heb dit dossier net overgenomen en ik ken het niet. Dan kan je net zo goed niet komen.'

Ook voor de rechter is de aanwezigheid van een schuldhulpverlener een pluspunt. Maar wel alleen als die goed is voorbereid. De Valk: ‘Ik hoor regelmatig: ik heb dit dossier net overgenomen en ik ken het niet. Dan kan je net zo goed niet komen. Of iemand komt zonder stukken of zonder laptop. Dan gaat het mis als ik gedetailleerde vragen stel.’

Compleet dossier

De Valk noemt het ook belangrijk dat het dossier compleet is en blijft. ‘Nu er digitale aanlevering is kun je tot een uur voor de zitting stukken aanleveren. Bijvoorbeeld als een schuldeiser alsnog akkoord is. Meestal accepteren we dat, want daarmee breng je de zaak weer verder. Hou er wel rekening mee dat we het misschien nog niet hebben gezien, dus neem ook een kopietje mee naar de zitting.’ Zaken waarbij het hele dossier online wordt aangeleverd heeft De Valk nog niet behandeld.

Wat mag niet ontbreken?

Wat zijn zaken die De Valk wel eens mist in een dossier? ‘De meeste schuldhulpverleners weten inmiddels dat het tijdens het minnelijke traject gespaarde bedrag voor ons van belang is. Maar eigenlijk moet er dan ook een corresponderende VTLB-berekening bij, zodat we weten dat er volgens die berekening is afgedragen. Dat hoef je niet elk half jaar te herhalen, maar doe dat wel als er een ingrijpende wijziging is. Bijvoorbeeld als iemand vanuit werkloosheid gaat werken.’

Als niet-geaccepteerde voorstellen niet uitmonden in een dwangakkoord ontbreekt vaak alle correspondentie met crediteuren. Dan zou De Valk toch graag een van de brieven aan schuldeisers in het dossier zien, om te weten wat er is aangeboden.

Te goeder trouw of niet

‘Soms zie ik lijsten met 30 crediteuren zonder enige 'datum vordering’, vervolgt De Valk. ’Ik snap dat het lastig kan zijn om alle data te krijgen, maar die zijn wel van belang voor de driejaarstoets op al dan niet te goeder trouw gemaakte schulden. Als je heel streng kijkt, zijn er altijd wel een paar schulden niet te goeder trouw gemaakt. Al is het maar aan het CJIB', zegt De Valk. ‘Daar laten we niet elke keer de hardheidsclausule op los. We kijken naar de omvang en achtergrond van de schuld. En bij bijvoorbeeld omzetbelastingschulden zijn we streng. Daarom willen we graag een nadere specificatie van de belastingschulden van ondernemers.’

Inspanningsverplichting

De Valk benadrukt dat een medisch rapport nodig is om hem ervan te overtuigen dat iemand geen inspanningsverplichting heeft. Of een hele goede onderbouwing: hoe lang is iemand al werkloos, wat is er al gedaan aan re-integratie? ‘Dan heb je heel wat aan te tonen voor een dwangakkoord. Bij een nulaanbod of een aanbod met een heel laag vast percentage – met een saneringskrediet- met onmiddellijke finale kwijting wordt dat heel lastig. Dan maakt een prognoseakkoord meer kans. De inspanningsverplichting is trouwens ook van belang voor korting op de looptijd.’

Achtergrondinformatie

Ten slotte adviseert De Valk schuldhulpverleners om op de zitting achtergrondinformatie te geven die kleur geeft aan het dossier. ‘Je bent geen advocaat die een zaak bepleit, maar noem ook de feiten die in het voordeel zijn van je cliënt. Of geef details waardoor ik begrijp hoe de schulden zijn ontstaan. Als er schulden te kwader trouw zijn, maakt het veel uit als je ook weet dat iemand uit een moeilijke periode komt, maar nu wel klaar is voor een schuldsanering. En als iemand zich enorm heeft ingezet en gemotiveerd is, geeft dat vertrouwen dat het ook gaat werken in de Wsnp.’

‘Ik zou zeggen: aarzel niet, geef wat kleur aan de zaak. Elke rechter geeft gelegenheid voor een aanvulling. Dat is hét moment waarop je nog iets kan meegeven.'

De Valk vindt het jammer dat hij dat soort informatie er soms een beetje uit moet trekken. ‘Ik zou zeggen: aarzel niet, geef wat kleur aan de zaak. Elke rechter geeft op zitting gelegenheid voor een aanvulling. Dat is hét moment waarop je nog iets kan meegeven. Formuleer daarvoor van tevoren een korte boodschap die je wil overbrengen.’

Op één lijn

Als lid van het dagelijks bestuur van Recofa probeert De Valk rechters en rechtbanken zo veel mogelijk op één lijn te krijgen. Met de Wsnp blijkt dat lastig. Zo zijn er grote verschillen in het omgaan met aanmelden zonder minnelijk traject ‘De wet is onduidelijk. En de looptijdverkorting past niet goed in het systeem. Dan kan je verschillende oplossingen bedenken. De Hoge Raad heeft een richting aangegeven, maar ook daarmee kun je weer verschillende kanten op.’  

‘We zijn alweer een stap verder nu we nieuwe richtlijnen hebben gemaakt. We worstelen ermee of we die openbaar moeten maken. Ze zijn nu vertrouwelijk, wat voor schuldhulpverleners natuurlijk geen voordeel is. Ik zal het nog eens aan de orde stellen.’

Samen voor dezelfde zaak

Omdat er zoveel ontwikkelingen zijn in de schuldhulpverlening organiseert Rechtbank Noord-Holland 1 of 2 keer per jaar overleg met schuldhulpverleners. De Valk: ‘Wij horen dan van hen waar ze tegenaan lopen. En wij kunnen wat duidelijker maken wat wij graag zien. Ik raad schuldhulpverleners zeker aan om dat soort bijeenkomsten te bezoeken. Als een rechtbank dat niet aanbiedt, kun je daar ook om vragen. We kunnen van elkaar leren, en we doen ons werk ten slotte samen voor dezelfde zaak: mensen met schulden weer perspectief geven.’

Handig: een checklist

Op basis van dit interview en na het bijwonen van enkele zittingen maakte de NVVK een checklist waarmee je je goed kunt voorbereiden op Wnsp-zittingen (alleen toegankelijk voor NVVK kennisleden en leden). Doe er je voordeel mee!