Nieuw: werkwijzer interculturele hulpvragers
‘Verdiep je in de ander en wees sensitief’
Apart beleid is niet nodig voor schuldhulpverlening aan mensen met een andere culturele achtergrond, maar goede voelsprieten en respect wel. De nieuwe werkwijzer interculturele hulpvragers geeft je handvatten om goed om te gaan met culturele verschillen, zonder te vervallen in vooroordelen of stereotyperingen.
Wanneer een hulpvrager een andere culturele achtergrond heeft dan jij, kán dit een rol spelen in de hulpverlening. Rabiya Ekinci, werkzaam bij Stadsbank Oost-Nederland, weet hier alles van: haar familie komt uit Turkije. ‘Daardoor weet ik bijvoorbeeld hoe groot de rol van schaamte of trots kan zijn. Als ik dit signaleer bij hulpvragers, is het belangrijk dat ik eerst uitleg wat wij doen als Stadsbank en vervolgens onderstreep dat ze zich niet hoeven te schamen.’
Die herkenning kan cruciaal zijn voor het vertrouwen tussen hulpverlener en cliënt. Ekinci merkt regelmatig dat mensen met een migratieachtergrond opgelucht reageren wanneer ze zich begrepen voelen. ‘Soms hebben mensen het gevoel dat anderen niet begrijpen wat ze belangrijk vinden, bijvoorbeeld. Als ik dat wel kan bieden, schept dat meteen vertrouwen.’
Flexibele aanpak
Werkwijzers zijn praktische handleidingen van de NVVK met tips, tricks en tools die je werk als schuldhulpverlener makkelijker maken. De nieuwe werkwijzer interculturele hulpvragers is niet de eerste. Eerder zijn al werkwijzers gepubliceerd over het werken met ondernemers en (ex-)gedetineerden.
De drie op dit moment beschikbare NVVK-werkwijzers, er volgen er nog meer
De term ‘intercultureel’ slaat niet alleen op mensen met een migratieachtergrond. Ook verschillende communicatiestijlen, overtuigingen of normen en waarden binnen Nederland kunnen om een flexibele aanpak vragen.
‘Diversiteitssensitief werken is van belang als je financiële hulp biedt aan interculturele hulpvragers’, aldus Marlijn van den Biggelaar, beleidsadviseur bij de NVVK. ‘Dit betekent dat je je verplaatst in de hulpvrager en je bewust wordt van je eigen culturele achtergrond en vooroordelen.’
Zien en begrijpen
Invoelingsvermogen is dus belangrijk, maar Rabiya waarschuwt tegelijkertijd voor het gevaar van vooroordelen. ‘In de praktijk doen we allerlei aannames. Dat is niet vreemd, want we zijn allemaal mensen met onze eigen achtergrond en onze eigen manier van denken. Maar ze kunnen wel in de weg zitten, want een aanname hoeft niet altijd te kloppen. Als een hulpvrager bijvoorbeeld een agressieprobleem heeft, zou je kunnen denken: die gaat toch alleen maar schelden aan de telefoon. Maar zolang dat niet gebeurd is, kun je de klant beter gewoon gaan helpen.’
De balans is subtiel, benadrukt ze. ‘Het is belangrijk dat wij als schuldhulpverleners zien en begrijpen, maar niet veroordelen. Als je kennis hebt van verschillende achtergronden, kun je bepaalde gewoonten of voorkeuren of communicatiestijlen signaleren en hierop inspelen.’
Schoenen uit?
Ekinci noemt een paar voorbeelden: ‘In sommige culturen is het belangrijk dat je je schoenen binnen uitdoet. Maar je weet niet van tevoren of mensen dat ook echt willen, daarom vraag ik het altijd voordat ik binnenkom. Of als je het gevoel hebt dat mensen je uitleg niet begrijpen, leg het dan nog een keer uit in eenvoudige taal. Of gebruikt Google Translate.’
Probeer vooral zonder vooroordelen naar de ander te kijken. ‘Een cliënt met een Afrikaanse achtergrond maakte elke maand geld over naar een neefje', herinnert ze zich. ‘Als schuldhulpverlener kun je dat niet handig vinden, maar mensen hebben hun eigen redenen voor dit soort keuzes.’
Bewust worden
Volgens Van den Biggelaar is er geen apart beleid nodig voor interculturele hulpvragers. ‘Het gaat er vooral om dat je communiceert vanuit gelijkwaardigheid en respect voor elkaar. Een apart beleid is niet nodig, als je je maar bewust bent van een aantal aandachtspunten.’
Wel adviseert ze schuldhulpverleners zich goed voor te bereiden. ‘Lees de werkwijzer! En ga ook met collega's in gesprek om je meer bewust te worden van je eigen normen en waarden die je misschien onbewust meeneemt wanneer je contact hebt met hulpvragers.’
Met de werkwijzer interculturele hulpvragers bouwt de NVVK voort op aanbevelingen en onderzoeksresultaten van Marjolein Odekerken van het Verwey-Jonker Instituut. Zo geven we samen een vertaling van de inzichten naar concrete stappen die we in de praktijk kunnen zetten.
Meer weten? Alle tips en tools lees je in de werkwijzer interculturele hulpvragers.
