Overslaan en naar de inhoud gaan

Wie de mens ziet, helpt beter

Praktijkdag over een open blik, financiële stress en beter contact met hulpvragers

Wie de mens ziet, helpt beter

16 november 2026

'Hoe gaat het met jou? Punt.' Die ene vraag miste Natalie Fonteni, beleidsadviseur met ervaringskennis bij de NVVK, in de jaren dat ze zelf diep in de financiële problemen zat. Op de NVVK-Praktijkdag vatte ze daarmee het thema 'Wie ben je?' samen: goede financiële hulp begint bij zicht op de mens tegenover je, en op jezelf.

Mensen helpen mensen

Voorzitter Renate Richters opende de dag op 12 november in Zeist en gaf daarna het woord aan Bernice Ruiter, sinds vijf jaar directeur-bestuurder van de RSD Kromme Rijn Heuvelrug, met een verzorgingsgebied van 200.000 inwoners. Zij ziet de problemen van hulpvragers complexer worden. Juist daarom pleitte ze voor echte verbinding: 'Wij als mensen helpen mensen, niet de wetten.' Wat beweegt iemand en wat heeft iemand nodig? Die vragen gelden volgens haar voor hulpvragers én voor collega's. Aan het dagthema voegde ze een tweede vraag toe: niet alleen 'wie ben je?', maar ook 'wie ken je?'. Zonder collega's en partners lukt het niet.

Een psychologische bril

Prof. dr. Wilco van Dijk van het Kenniscentrum Psychologie en Economisch Gedrag (Universiteit Leiden) gaf de zaal 'een psychologische bril'. Wie gedrag wil verklaren, kijkt meestal naar de persoon. Dat is volgens hem maar de helft van het verhaal: gedrag ontstaat uit het samenspel van persoon en situatie.

Emoties geven daarbij informatie, liet Van Dijk zien. Schaamte noemde hij destructief: mensen hebben het gevoel dat ze als persoon tekortschieten, trekken zich terug en zoeken minder snel hulp.

Financiële stress ontstaat volgens Van Dijk als iemand geld tekortkomt en daar geen grip op ervaart. Dat leidt tot piekeren en een focus op de korte termijn. Mensen worden daar niet dom van, benadrukte hij, maar ze houden minder denkruimte over om te plannen en zichzelf bij te sturen. Een vergeten afspraak zegt dus weinig over motivatie. Onderzoek van zijn kenniscentrum in 51 landen laat overal een verband zien tussen financiële stress en gevoelens van angst en depressie.

Spreker Praktijkdag

Ik zeg niets

Na de lunch speelde Theater In Feite 'Ik zeg niets', een aangrijpend stuk over een dochter en haar vader in financiële nood. 'Hoe het thuis kan gaan, zie ik niet in de spreekkamer,' zei Lilian Kooistra, schuldhulpverlener bij Stadsring in Amersfoort én Financieel Hulpverlener van het Jaar 2024, in het nagesprek.

Fonteni herkende het zwijgen uit het stuk. Hulpverleners prikten nooit door de verzorgde buitenkant heen, vertelde ze, en niemand vroeg waar ze goed in was. Haar advies: vraag wat iemand nodig heeft en kom niet meteen met oplossingen.

Theater Praktijkdag

Van luisteren tot wetgeving

Rond het plenaire programma kozen deelnemers in drie rondes uit negentien workshops en twee werkbezoeken. Bij het thema 'Wie ben je?' ging het onder meer over oordeelvrij luisteren, suïcidepreventie bij schulden, gokverslaving en het herkennen van een licht verstandelijke beperking. Onderzoekers Alien van der Vliet en Hannah de Boer gingen dieper in op de psychologische drempels uit de lezing van Van Dijk. Andere sessies behandelden de Landelijke pauzeknop, de nieuwe Wet schuldregelen, wijkrechtspraak en kunstmatige intelligentie in de schuldhulpverlening. Bij de RSD Kromme Rijn Heuvelrug, aan de overkant van de straat, hoorden bezoekers hoe één vast gezicht bij huisbezoek en intake volgens de dienst tot veel minder uitval leidt.

Financieel hulpverlener van het jaar 2027

Volgend jaar organiseert de NVVK wederom de verkiezing tot financieel hulpverlener van het jaar. Ken of ben jij een financieel hulpverlener die het verschil maakt?


Doe mee en meld jezelf of een collega aan