NVVK over evaluatie Adviesrecht inzake schuldenbewind:
'Uniformeer gemeentelijke bewindconvenanten’
Samenwerkingsafspraken tussen gemeenten en bewindvoerders moeten landelijk uniformer worden, vindt de NVVK. Dat vergemakkelijkt de samenwerking met landelijk werkende bewindvoerders, waardoor hulpvragers sneller de juiste hulp krijgen.
In een brief aan de Tweede Kamer waarin hij het adviesrecht van gemeenten inzake schuldenbewind evalueert, schrijft ook minister Vijlbrief te streven naar ‘betere borging van convenanten’. Het kabinet wil gemeenten ‘actief stimuleren en ondersteunen’ bij het sluiten van lokale of regionale samenwerkingsafspraken met bewindvoerders.
Verschillen zijn tijdrovend
Samenwerkingsafspraken en convenanten vormen wat de NVVK betreft een goed alternatief voor het slecht functionerende adviesrecht.
NVVK-beleidsadviseur Judith van Geffen: ‘Het is dan wel van belang dat er meer uniformiteit komt. Wanneer afspraken per gemeente verschillen kost dat veel tijd voor bewindvoerders. De afspraken hebben hetzelfde doel als het adviesrecht: ervoor zorgen dat inwoners de juiste hulp krijgen. Zo zwaar of licht als past bij de situatie van de inwoners.’
Minister Vijlbrief (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) schrijft aan de Kamer dat de meest effectieve convenanten afspraken bevatten met bewindvoerders om voorafgaand aan het uitspreken van schuldenbewind contact te leggen met de gemeente over de juiste hulp.
Gering effect adviesrecht
Ongeveer 1 op de 10 gemeenten heeft sinds de introductie gebruik gemaakt van de wettelijke mogelijkheden rond het adviesrecht. De helft van die groep adviseerde daadwerkelijk een rechter over het bewind dat hij uitsprak over een inwoner.
Het adviesrecht moest de grip van gemeenten op de financiële hulp die inwoners ontvangen, versterken. Maar minister Vijlbrief schrijft nu aan de Tweede Kamer dat ‘het adviesrecht in zijn huidige vorm in de praktijk niet het effect heeft dat bij aanvang werd verwacht’.
De begeleidende ‘Beslisnota’ is nog iets concreter en heeft het over ‘een zeer gering effect (...) op de versterking van de regierol van gemeenten bij het bieden van hulp bij schulden’. In de evaluatieperiode liepen er op het hoogtepunt 55.500 schuldenbewinden. In vijf jaar tijd kregen rechters hierover 11 adviezen van gemeenten, slechts 3 keer kwam het tot een lichtere vorm van hulp dan het door de rechter uitgesproken schuldenbewind.
Ongepast moment
Om inwoners vrije toegang tot schuldenbewind te geven mogen gemeenten pas ná het rechterlijke besluit adviseren. Na 5 jaar blijkt dat gemeenten dat moment juist ‘ongepast vinden om advies te geven nadat de rechter al uitspraak heeft gedaan. Er bestaat een nadrukkelijke wens om geen onrust te veroorzaken bij kwetsbare inwoners door te adviseren op een recent rechterlijk besluit dat dan al is genomen’, schrijft minister Vijlbrief.
Positief: opt-in voor gemeenten
‘Mijn indruk is dat gemeenten vertrouwen hebben in de rechtspraak’, zegt NVVK-beleidsadviseur Judith van Geffen. ‘Een positief aspect van de wet is wel dat je als gemeente je aan kunt melden bij de rechtbank voor het recht op een opt-in. De rechter vertelt dan aan elke bewindvoerder die hij benoemt voor schuldenbewind dat de gemeente geïnformeerd wil worden. De bewindvoerder moet dan bij de gemeente melden dat er over een inwoner bewind vanwege schulden is uitgesproken.’
‘Vervolgens kan je samen kijken wat er nodig is aan begeleiding en voor het opstarten van een schuldregeling. De opt-in vormt een goede grondslag voor het delen van gegevens. Om die reden is dan ook bepaald dat de wet niet gewijzigd gaat worden. Probleem is wel dat niet iedere bewindvoerder gehoor geeft aan de vraag van de rechter, en dit wordt door de rechtbank ook niet gecontroleerd.’
Convenant is startpunt
Ze sluit niet uit dat bewindvoerders het soms ook lastig vinden om voor de opt-in de juiste aanmeldroute te vinden in de gemeente waar hun cliënt woont. ‘Dat kan beter denk ik. Als het eerste contact er is, of als er een convenant is, dan kan er vervolgens een goede samenwerking tot stand komen. Het tekenen van een convenant is daarvan het startpunt, daarna is het belangrijk dat beide partijen elkaar regelmatig opzoeken, de samenwerking evalueren en zo de lijnen kort houden.’
Minister Vijlbrief kondigt in zijn brief ook onderzoek aan naar de informatie-uitwisseling tussen gemeenten en bewindvoerders. Mogelijk kan die ‘verder worden geautomatiseerd om zo de administratieve lastendruk voor alle betrokken partijen te verlagen’.
Meer lezen
- Kabinetsbrief aan de Tweede Kamer op de wetsevaluatie Adviesrecht van gemeenten bij schuldenbewinden
- Beslisnota bij Kabinetsreactie op de wetsevaluatie Adviesrecht van gemeenten bij schuldenbewinden
- Eindrapport 'Adviesrecht van gemeenten bij schuldenbewinden'
Op de NVVK-website:
