Landelijk beeld: meer hulpvragen, meer maatwerkoplossingen
Schuldhulp is breder dan BKR Monitor
Schuldhulpverleners hebben een uitgebreide gereedschapskist om mensen met financiële zorgen te helpen. De meeste hulpacties zijn niet terug te vinden in officiële registraties zoals van BKR. Het is goed om dat in het achterhoofd te houden bij het kennisnemen van de nieuwste BKR Monitor.
'Minder schuldhulpverlening' kopt BKR boven haar monitor-informatie over geregistreerde saneringskredieten en schuldhulp op basis van een gemeentelijke beschikking. Dat vraagt om duiding, want van 'minder schuldhulpverlening' is zéker geen sprake.
Onvolledig beeld
De cijfers van BKR geven een belangrijk, maar beperkt beeld van de werkelijkheid. De registratie bij BKR gaat over specifieke vormen van krediet en schuldregelingen. Dit betekent dat ontwikkelingen in de praktijk van schuldhulpverlening niet één-op-één terug te zien zijn in deze cijfers.
Aantal hulpvragen neemt toe
Uit signalen van NVVK-leden en partners blijkt dat:
- het aantal hulpvragen in veel gemeenten juist stijgt;
- er verschuivingen plaatsvinden in de ingezette oplossingen, bijvoorbeeld naar betalingsregelingen, saneringsvarianten zonder krediet en andere vormen van maatwerk;
- niet alle schulden (zoals overheidsschulden of nieuwe kredietvormen) zichtbaar zijn in de BKR-registraties.
'Eerder drukker dan rustiger'
Een afname bij de (beperkte) BKR-registratie is wat ons betreft dus niet samen te vatten onder het kopje 'Minder schuldhulpverlening'. Het zou onwenselijk zijn wanneer een snelle lezer uit de BKR Monitor concludeert dat de schuldenproblematiek afneemt, of dat het stiller wordt in de spreekkamers bij de gemeentelijke schuldhulp. Het beeld bij onze leden is dat het eerder drukker wordt dan rustiger.
Impact beleidswijzigingen
De wijze waarop schuldhulpverlening wordt ingericht en de manier van registreren is de afgelopen jaren veranderd. Dit heeft impact op de BKR-cijfers: bepaalde schuldregelingen (zoals regelingen zonder krediet of met een zogenoemd 0‑voorstel) leiden niet tot een BKR-registratie. Verkorting van looptijden en andere beleidswijzigingen beïnvloeden het aantal registraties. Deze factoren verklaren deels de trends die zichtbaar zijn in de BKR Monitor, en onderstrepen dat voorzichtigheid geboden is bij het trekken van conclusies.
Vermijd onjuiste interpretatie
Een onvolledig en niet goed geïnterpreteerd beeld kan leiden tot ongewenste beleidsconsequenties. De BKR Monitor biedt geen argumenten voor de gedachte dat de behoefte aan schuldhulpverlening afneemt. Integendeel: de praktijk laat zien dat financiële problematiek hardnekkig is en onverminderde beleidsinzet nodig maakt.
Betere data in aantocht
Met het project 'Data Delen Armoede schulden' werken we samen met het ministerie van Sociale Zaken, VNG, Divosa en het CBS aan betere data. Die geven een breder en actueler beeld, waarin praktijkgegevens van gemeenten en uitvoeringsorganisaties worden meegenomen.
In de tussentijd is het goed om samen met BKR, gemeenten en andere partners tot een gedeeld beeld van de problematiek te komen om daarmee beleidsmakers te ondersteunen.
Hard doorwerken
Het breed gedragen Interdepartementaal Beleidsonderzoek ‘Naar een beter werkende schuldenketen’ stelt heel helder: ‘Om meer mensen te helpen bij het oplossen van problematische schulden is het noodzakelijk om het bereik, de kwaliteit en de effectiviteit van de schuldhulpverlening en de wettelijke schuldsanering te verbeteren.’
Die opdracht staat recht overeind, en maakt het ook essentieel om te blijven investeren in toegankelijke en effectieve ondersteuning voor mensen met financiële problemen.