Werkwijzer jongeren helpt je met de schuldhulpverlening aan deze doelgroep
Jongeren bereiken begint met dichtbij zijn: ‘Zoek ze op’
Schuldhulpverlening aan jongeren vraagt om een andere aanpak dan bij volwassenen. Dit heeft vooral te maken met hun levensfase, verwachtingen en gewoonten. Wie jongeren effectief wil helpen, moet aansluiten bij hun wereld en toegankelijk zijn.
De werkwijzer jongeren helpt je om jongeren met financiële problemen beter te bereiken en hen op een passende manier te begeleiden tijdens het schuldhulptraject.
Niet kunnen of niet willen?
De grootste uitdaging is om in contact te komen met jongeren met schulden en hen vervolgens betrokken te houden. ‘Jongeren denken vaker op de korte termijn, terwijl schuldhulpverlening gericht is op de lange termijn. Dat matcht niet altijd’, zegt Resa van den Bunt, projectleider jongerenaanpak bij Stadsring in Amersfoort. Stadsring werkt voor zes gemeenten in de regio, Amersfoort en Leusden hebben een aparte jongerenaanpak. ‘Het helpt voor hun motivatie als we al snel een klein succes boeken, bijvoorbeeld een begroting opstellen. Dan lopen ze de deur uit met het gevoel: hé, hier gebeurt echt iets.’
De kans bestaat dat de motivatie snel wegzakt als de jongeren niet meteen resultaat zien of dat ze afspraken missen. Het is belangrijk om als hulpverlener dan juist door te zetten. ‘In de reguliere hulpverlening sluiten wij het traject af als iemand drie keer niet komt opdagen, jongeren geven we vaker een kans. Natuurlijk moet er wel íets gebeuren. Als er twee kwartalen geen voortgang is geweest, gaan we het gesprek aan: is deze hulpverlening wel passend op dit moment?’
Het maakt verschil of iemand niet wíl of niet kán, vindt Martijn Schinkel. Hij is klantregisseur bij Stadsbank Oost Nederland en werkt op projectbasis als financieel begeleider van dak- en thuisloze jongeren die verblijven bij Humanitas Onder Dak. ‘Als iemand wel wil meewerken, maar het lukt door omstandigheden steeds niet, blijven we zoeken naar wat wél mogelijk is.’
Elke kleine stap is er een, onderstreept hij. ‘Soms ben ik al blij als de huur elke maand betaald wordt of als we een betalingsregeling kunnen treffen en de financiën onder controle kunnen houden. Je moet de jongeren hoe dan ook langer in beeld houden, want ze zullen vaker fouten maken tijdens en na het traject.’
Vertrouwen
Veel jongeren hebben een vertekend beeld van geld, is de ervaring van Resa: ‘Ze hebben bijvoorbeeld geen idee hoeveel geld naar de energierekening gaat of hoeveel een huis kost. Online informatie krijgen ze bovendien informatie over hoe ze snel rijk zouden kunnen worden, zoals door te investeren in goud, maar dit is niet altijd haalbaar binnen hun eigen financiële mogelijkheden.’
Het heeft deels met hun leeftijd te maken. Veel jongeren hebben thuis bovendien geen financiële opvoeding gekregen. Ook de invloed van social media speelt een rol, merkt Martijn. ‘Soms kunnen ze zelf niet rondkomen, maar willen ze wel zzp’er worden, beleggen of rijk worden met dropshipping. Kijk eerst eens naar je eigen situatie, zeg ik dan. Je woont nu in de maatschappelijke opvang en je hebt een uitkering.’
Om ervoor te zorgen dat ze betrokken blijven, moeten ze eigenaarschap ervaren. Stadsring laat jongeren daarom hun eigen leerdoelen formuleren. ‘Soms zijn die niet realistisch’, aldus Resa, ‘maar daar leren ze pas van als ze dat zelf ervaren.’ Autonomie speelt een grote rol, volgens Martijn. ‘Laat jongeren zelf beslissingen nemen en vul niet alles voor hen in.’
Boksschool
Om hulp vragen of zich ergens bij een loket aanmelden, zijn hoge drempels voor jongeren. Zoek de jongeren daarom actief op, adviseren ze allebei. Wees toegankelijk en bereikbaar.
Martijn is letterlijk dichtbij, want hij werkt in de opvang waar de jongeren verblijven. ‘Iedereen kent mij hier. Hier hoeven ze zich niet aan te melden, ze kunnen gewoon langskomen. En we praten niet alleen over hun financiën, we voeren ook leuke gesprekken.’
Ook de schuldhulpverleners van Stadsring zoeken de jongeren op. Ze gaan bijvoorbeeld naar begeleid wonen-locaties, naar de maatschappelijke opvang of naar jongeren thuis.
Resa adviseert ook om de lijntjes kort te houden. ‘We werken samen met alle ketenpartners die te maken hebben met jongeren, van mbo’s tot de opvang en het Leger des Heils.’ Er zijn zelfs contacten met een boksschool. ‘De jongeren kunnen daar twee keer per week gratis boksen. Zo blijven ze in beeld en krijgen ze structuur. We verwijzen over en weer naar elkaar. Je moet elkaar snel kunnen vinden.’
‘De gemeente Enschede heeft jongerencoaches in dienst, daar werken wij mee samen’, vertelt Martijn. ‘Je hebt elkaar echt nodig. Zij kunnen de brug zijn tussen jongeren en schuldhulpverlening, want alleen van het woord ‘schuldhulpverlening’ haken jongeren vaak al af.’
Aparte doelgroep
‘Het is belangrijk om jongeren als een aparte doelgroep te zien’, zegt hij. ‘Net als andere klanten ervaren jongeren ook stress als ze schulden hebben, maar bij hen is wel een andere aanpak nodig.’ De werkwijzer helpt hier stap voor stap bij.
Ook als het gaat om beleid, is het belangrijk dat gemeenten kiezen voor een aparte jongerenaanpak. Dit hebben we met gemeenten ook zo afgesproken in de basisdienstverlening. Voor beleidsmakers heeft Resa meteen een tip: ‘Kies je voor een aparte jongerenaanpak, geef schuldhulpverleners dan ook de ruimte. Ze kunnen dit werk niet in hetzelfde tempo doen als de reguliere schuldhulpverlening. Geef hen de tijd, anders werkt het niet.’