Keuzeprogramma Landelijke bijeenkomst Vroegsignalering - 21 september 2026

Kees Keizer: motiveren kun je leren
Hoe bereik je mensen die een betalingsachterstand hebben? En hoe vergroot je de kans dat zij hulp accepteren? Gedragswetenschapper dr. Kees Keizer neemt je mee in de fascinerende wereld van motivatie en gedrag. Met praktische inzichten en herkenbare voorbeelden laat hij zien hoe kennis van motivatie helpt om beter contact te maken, mensen in beweging te krijgen en ondersteuning effectiever vorm te geven. 

Persoonsgegevens beschermen in de vroegsignalering
Aandacht voor de persoonlijke levenssfeer draagt bij aan het vertrouwen van inwoners. Dit is dus essentieel bij de schuldenaanpak. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) ziet echter dat de bescherming van persoonsgegevens onder druk kan komen te staan. De toezichthouder maakt dit op uit klachten van inwoners en gesprekken met betrokken partijen. Ook de toename van het aantal pilots en initiatieven speelt hierbij een rol. De AP, die op 19 maart een brief met handelingsperspectieven hierover stuurde naar het kabinet, gaat er in vogelvlucht op in.

1.1 Sterkere vroegsignalering dankzij de CAK-lijst
Ontdek hoe de CAK-lijst jouw vroegsignalering versterkt. In deze deelsessie leer je hoe je inwoners met zorgverzekeringsschulden gericht en outreachend bereikt, juist bij complexe, meervoudige problematiek. Laat je inspireren door de succesvolle aanpak uit Leeuwarden en krijg praktische handvatten om zelf aan de slag te gaan. Ook lanceren we een nieuwe handreiking over werken met de CAK-lijst. Een waardevolle sessie voor iedereen die impact wil maken.

Jos Reitsma (sociaal werker vroegsignalering, Amaryllis), Wijnand Abma (ervaringsdeskundig vroegsignaleerder, Amaryllis), Roos Meertens (SKGZ Expertisecentrum zorgverzekeringen)

1.2 Schuldenknooppunt: de digitale schakel in vroegsignalering
Het Schuldenknooppunt verbindt partijen in het schuldendomein digitaal met elkaar: via één kanaal wisselen schuldhulpverleners, schuldeisers en bewindvoerders gestandaardiseerde berichten met elkaar uit. 

Ook binnen vroegsignalering krijgt het Schuldenknooppunt nu een belangrijke rol. In opdracht van het ministerie van SZW richt Bureau InlichtingenDienst Nederland (BIDN) het Centraal Aanleverpunt Vroegsignalen in. Signaalpartners kunnen hier hun vroegsignalen eenvoudig en veilig aanleveren. Het Schuldenknooppunt levert deze vervolgens – betrouwbaar en gestandaardiseerd – af bij gemeenten (en/of hun verwerkers). Tijdens deze deelsessie hoor je meer over de ontwikkeling van dit aanleverpunt en de voordelen van deze landelijke standaardisatie. 

Mirjam Zwamborn (BIDN/Schuldenknooppunt) en Bart van de Ven (BIDN/Schuldenknooppunt)

1.3 Signalen over hypotheekachterstand: wat staat ons te wachten?
Het versturen en opvolgen van een signaal over een hypotheekachterstand wordt een wettelijke verplichting nadat een experiment met dit signaal positief geëvalueerd werd. Gemeente Den Haag en de Rabobank namen deel aan het experiment en nemen jullie mee in hun ervaringen. Komen er veel hypotheeksignalen binnen? Wat is de kwaliteit hiervan? Hoe ziet het incassoproces van een geldverstrekker eruit voorafgaand aan een signaal? Hoe verloopt de samenwerking tussen geldverstrekkers en gemeenten? Wat is de impact van de wettelijke verankering voor gemeenten én geldverstrekkers? Waarmee moet je rekening houden als je woningbezitters benadert na een vroegsignaal? Welke hulp kun je aanbieden? En accepteren woningbezitters die hulp ook? In deze deelsessie kun je al je vragen stellen.

Monique Spoor en Queen Blackburn (Gemeente Den Haag), Margreeth Terpstra (Rabobank) 

1.4 Menselijk contact op schaal
Hoe zorg je dat het persoonlijke contact centraal blijft staan als het aantal vroegsignalen (en daarmee de werkdruk) groeit? Gemeente Amsterdam schakelde incasso- en gerechtsdeurwaardersorganisatie Flanderijn in om inwoners met gemiste betalingen te bellen. Persoonlijk contact is cruciaal in de vroegsignalering, is het uitgangspunt in hun samenwerking. In deze deelsessie delen Amsterdam en Flanderijn hun ervaringen. Waarom koos Amsterdam ervoor een klantcontactcentrum in te schakelen en wat levert het op? Ook laten ze zien hoe ze samen met vastelastenpartners werken aan het verbeteren van de kwaliteit van de signalen.

Marcel Thijssen en Jeanette Schouten (gemeente Amsterdam), Niels Bronsvoort (Flanderijn)

1.5 Wat kan jij doen om de vroegsignalering zo effectief mogelijk te organiseren?Gemeenten kunnen vaak meer doen om hun inwoners zo vroeg mogelijk te bereiken en te ondersteunen. Maar welke instrumenten zet je daarvoor in, en hoe combineer je die effectief? En hoe ga je hier in jouw gemeente nu echt concreet mee aan de slag? Samen met gemeente Almere, die recent vroegsignalering aanbesteedde, verkennen we de kansen, keuzes én wat er organisatorische mogelijk is. Denk aan inzet van middelen, afspraken met vaste lastenpartners en samenwerking in de keten/met ketenpartners.

Mercedes Griffioen-Meijerink en Jorick Esenbrink (gemeente Almere) en VNG

1.6 Proefexpeditie Vroegsignalering: de ‘brakwaterzone’
In een brakwaterzone mengen zoet en zout water geleidelijk. Zo beweegt vroegsignalering van preventief naar curatief. Hoe benutten we die overgang beter? In deze werksessie bouw je met LEGO, speel je een spel en ervaar je zelf hoe de NVVK Expeditie Vroegsignalering werkt. Geen lange PowerPoint, wel doen, lachen en ontdekken. Je gaat naar huis met concrete ideeën om inwoners in deze brakwaterzone passend te helpen. Zwemkleding niet nodig.

Nico Wuarbanaran (NVVK) en Nikki van Boekel (Bindkracht 10) 

1.7 Van contact naar aanbod
Maatschappelijk adviesbureau Purpose onderzocht voor Maatschappelijke Dienstverlening Flevoland (MDF) wat inwoners met betalingsachterstanden nodig hebben. Wat gaat er in hen om wanneer zij te maken hebben met financiële problemen? Welke drempels ervaren zij om gebruik te maken van het aanbod van MDF? En wat vinden ze van de zeven nieuwe ideeën voor ondersteuning die MDF heeft bedacht? In deze deelsessie hoor je alles over het recent afgeronde onderzoek én over het nieuwe aanbod van MDF.

Fedor van Berkel (Purpose), Wendy Rademakers (MDF)

 2.1 Vijf jaar onderweg: op naar vroegsignalering 2.0 
Wat gaat goed en wat kan beter na ruim vijf jaar vroegsignaleren? In het Verbeterplan - onderdeel van de bestuurlijke afspraken van het Rijk en de vertegenwoordigers van gemeenten en vastelastenpartners - staan meer dan zestig maatregelen voor betere vroegsignalering. Voorbeelden hiervan zijn de inzet van koepels op sociaal incasseren, het aanleveren van vroegsignalen via het Schuldenknooppunt als centraal loket, de aanscherping van het Besluit gemeentelijke schuldhulpverlening (Bgs) en de eerste uitbreiding van het aantal signaalpartners. In deze deelsessie praat Ellen Hennekens je bij.

Ellen Hennekens en Martijn Schut (NVVK)

2.2 Effectiever vroegsignaleren en het perspectief van inwoners
Hoe maak je vroegsignalering effectiever vanuit het perspectief van inwoners? In deze deelsessie delen gemeente Haarlem, Hogeschool Utrecht en Certin inzichten uit onderzoek. Hieruit blijkt: ruimte voor twijfel dient een doel. En: toestemming ≠ instemming. Deze deelsessie neemt je mee door het spanningsveld tussen de 40 procent-doelstelling, verwachtingen van signaalpartners en échte hulpacceptatie. Denk mee: wat werkt om contact te maken dat recht doet aan autonomie én leidt tot duurzame ondersteuning?

Alyssia Theijs (gemeente Haarlem), Ivar van der Haas (Certin), Jeroen van Grondelle (Hogeschool Utrecht)

2.3 Tijdelijk Noodfonds Energie en gegevensdeling
De samenwerking rondom gegevensdeling met het Tijdelijk Noodfonds Energie (TNE) houdt in dat gemeenten – met toestemming van inwoners – de contactgegevens ontvangen van huishoudens die een aanvraag hebben gedaan bij het TNE en die openstaan voor aanvullende ondersteuning. In deze deelsessie hoor je meer over de lokale ervaringen. Hoe zijn deze inwoners benaderd? Op welke manier kon de gemeente hen ondersteunen bij het beheersbaar maken van de energielasten? Hoe zag de samenwerking tussen het sociaal en fysiek domein eruit? En welke lessen biedt deze aanpak voor de praktijk van vroegsignalering?

Alison Hurley en Iris Feld (VNG) en Coby Laureijs (gemeente Land van Cuijk)

2.4 Motiverende gespreksvoering als sleutel voor een open voordeur
Bij vroegsignalering draait alles om écht verbinding maken. In deze interactieve workshop leer je hoe je met motiverende gespreksvoering voor elkaar krijgt dat de voordeur open blijft en je echt in gesprek kunt. Ontdek hoe je met een accepterende basishouding en reflectief luisteren weerstand voorkomt en de intrinsieke motivatie van de inwoner activeert.

Jacomijn Kuiper (Bureau EV)

2.5 Schulden voorkomen en klein houden en de relatie met proactieve dienstverlening
Gemeenten hebben taken rond het vroegsignaleren en incasseren schulden én het bieden van (inkomens)ondersteuning. Om inwoners zo effectief en integraal mogelijk te ondersteunen is samenwerking en informatie-uitwisseling cruciaal om inwoners eerder in beeld te krijgen en passende hulp/quick fixes of schuldenrust te organiseren. We verkennen wat gemeenten hier al in kunnen doen en kijken we naar kansen die het wetsvoorstel proactieve dienstverlening SZW biedt binnen de vroegsignalering voor samenwerking en gegevensdeling om inwoners sneller en effectiever te helpen.

Amrita Gill (ministerie van SZW) Jenny Wildenbos (VNG) 

2.6 Jongeren bereiken: wat werkt écht?
Jongeren met beginnende geldzorgen zijn vaak lastig in beeld te krijgen. Hoe bereik je hen op een manier die aansluit bij hun leefwereld? Is een WhatsApp-bericht voldoende, of is er meer nodig? In deze interactieve deelsessie gaan we met elkaar in gesprek aan de hand van prikkelende stellingen en praktijkervaringen.