Overslaan en naar de inhoud gaan

Aanvraag bewind door burgemeester & wethouders (B&W)

Aanvraag bewind door burgemeester & wethouders (B&W)

Een verzoek tot het instellen van bewind wegens verkwisting of het hebben van problematische schulden (hierna te noemen: ‘schuldenbewind’) kan worden ingediend door het college van burgemeester en wethouders. Deze mogelijkheid is opgenomen in het Burgerlijk Wetboek. In de praktijk blijkt dat deze route weinig gebruikt wordt.

Het doel van schuldenbewind is het stabiliseren van de (financiële) situatie en het zorgen voor de basisvoorzieningen (betalen van huur, gas, water, licht en leefgeld). Het is expliciet niet gericht op het oplossen van schulden, maar kan wel een (noodzakelijke) eerste stap in die richting zijn.

Juridische randvoorwaarden

Inzet van schuldenbewind op verzoek van B&W dient aan een aantal juridische randvoorwaarden te voldoen. Daarnaast dient een dergelijk besluit uiterst zorgvuldig afgewogen te worden: een besluit over het inperken van iemands autonomie moet je niet lichtvaardig nemen. Maar wat als het herhaald aanbieden van hulp (bijv. vanuit vroegsignalering) niet het gewenste effect heeft? En er kinderen in het spel zijn, een bedreigende situatie zoals huisuitzetting of afsluiting van water of warmte zich aandient of iemand telkens wel aangeeft hulp te willen maar vervolgens keer op keer niet komt opdagen?

Snel naar

Achtergrond

In artikel 1:432 lid 2 van het Burgerlijk Wetboek is het volgende opgenomen:

“Instelling van het bewind kan voorts worden verzocht door het openbaar ministerie en door de instelling waar de rechthebbende wordt verzorgd of die aan de rechthebbende begeleiding biedt. Instelling van een bewind wegens verkwisting of het hebben van problematische schulden kan tevens worden verzocht door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente waar de rechthebbende woonplaats heeft. In beide laatste gevallen vermeldt het verzoekschrift tevens waarom de in het eerste lid genoemde personen – bloedverwanten in de zijlijn in de derde en vierde graad daaronder niet begrepen – niet tot indiening van een verzoek zijn overgegaan.”

Uit de memorie van toelichting blijkt dat de wetgever met het opnemen van deze wettelijk bevoegdheid voor het college schuldhulpverlening, schuldsanering (Wsnp) en (schulden)bewindvoering beter op elkaar heeft willen laten aansluiten. De gedachte is dat mensen met problematische schulden hierdoor beter geholpen kunnen worden.

Juridische randvoorwaarden

Op het moment dat een college besluit om schuldenbewind aan te vragen, moet voldaan zijn aan de volgende voorwaarden:

  1. Er moet sprake zijn van verkwisting en/of problematische schulden: B&W heeft níet de mogelijkheid om toestandenbewind aan te vragen op medische gronden.
  2. De aanvraag moet in het belang zijn van de betrokkene zelf, waarbij gelet op artikel 3 van het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK) ook de belangen van eventuele kinderen moeten worden meegenomen.
  3. Aanvraag door de inwoner zelf, de partner/levensgezel of bloedverwanten in de eerste of tweede lijn verdient de voorkeur. Het college moet uitleggen waarom voornoemde personen niet tot aanvraag zijn overgegaan.

Uiteraard kan het college alleen een aanvraag indienen wanneer de betrokkene woont in de gemeente die de aanvraag indient. Indien de betrokkene geen vaste woonplaats heeft, is de gemeente waar de betrokkenen zijn/haar feitelijke verblijfplaats heeft, bevoegd om de aanvraag in te dienen.

Andere/praktische overwegingen

Naast de juridische voorwaarden waaraan voldaan moet zijn om als college schuldenbewind aan te kunnen vragen, kunnen ook andere overwegingen een rol spelen bij dit besluit. Bijvoorbeeld:

  1. Er is voldoende zicht op de situatie om de juridische randvoorwaarden aan te tonen, bijvoorbeeld via vroegsignalering of een aangekondigde ontruiming van de woning.
  2. Andere/lichtere vormen van hulp hebben geen oplossing geboden/worden niet geaccepteerd.
  3. Niets doen heeft verstrekkende gevolgen voor de betrokken en/of diens kind(eren).
  4. Er is zicht op of de betrokkene medewerking zal gaan verlenen aan de onderbewindstelling zodra uitgesproken.
  5. Een bewindvoerder is bereid het bewind aan te nemen en de inwoner over de drempel te helpen.

Bevoegdheid & mandatering

Het aanvragen van bewind is een bevoegdheid die in het Burgerlijk Wetboek is toebedeeld aan het college van burgemeester en wethouders. Het uitoefenen van deze bevoegdheid maakt geen onderdeel uit van de uitvoering van de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening (Wgs) en valt daarmee ook expliciet niet onder een in het kader van de Wgs verleend mandaat.

Een Gemeenschappelijke Regeling of een andere niet gemeentelijke organisatie die overweegt een schuldenbewind aan te vragen voor een inwoner, zal hierover met de betreffende gemeente in overleg moeten treden.

Jurisprudentie

Meer informatie

Ga voor meer informatie over het aanvragen van bewind door B&W en voorbeelddocumenten naar: