Alleen vanuit een veilige en stabiele basis kunnen mensen werken aan andere problemen. Het Nationaal Actieplan Dakloosheid ‘Eerst een Thuis’ richt zich daarom op een transformatie van opvang naar preventie en ‘wonen eerst’. Het is echter niet eenvoudig om betaalbare en duurzame huisvesting te vinden. Als financieel hulpverlener kun je weliswaar weinig doen aan het woningtekort en wachtlijsten, maar zorg dat je wel op de hoogte bent van de mogelijkheden voor woningen en urgentieregels binnen jouw gemeente
Wat kun je doen?
Stimuleer dat de client zich inschrijft voor sociale huurwoningen. Met de inwerkingtreding van de Wet versterking regie volkshuisvesting (verwacht in 2026) komen meer aandachtsgroepen in aanmerking voor urgentie bij sociale huurwoningen. Gemeenten kunnen ook zelf urgente groepen toevoegen aan de lokale huisvestingsverordening.
Parentshouses bieden tijdelijke woonruimte voor ouders die (overwegen te) scheiden.
Wijs je gemeente op Housing First, als dat nog onbekend is.
Ga na of er nog een oude huurschuld is die een nieuwe woning in de weg staat en zoek naar een oplossing.
Zet altijd íets in gang. De eerste stap zetten draagt al bij aan het bieden van uitzicht op een eigen plek. Ook al duurt dat nog lang, dan is in ieder geval een stap gezet.
Stop de financiële hulpverlening zo mogelijk pas wanneer de hulpvrager een eigen plek heeft en de financiële zaken met betrekking tot deze plek geregeld zijn. Bij het verkrijgen van een woning komt er op financieel gebied veel op iemand af. Dan is het fijn als een vertrouwd persoon nog ondersteuning kan bieden op financieel gebied, ook om (nieuwe) schulden te voorkomen.
TIP
Via het netwerk Onder de Pannen kunnen mensen die een kamer over hebben die ruimte onderverhuren aan economisch dak- en thuisloze mensen. Dit heeft geen gevolgen voor bijvoorbeeld de uitkering van de hoofdbewoner, bovendien levert het de verhuurder een financieel extraatje op. De helft van de onderhuurders stroomt binnen een jaar uit naar een eigen woonplek. Ondanks het succes van dit programma blijkt het lastig deelnemers te vinden die bereid zijn hun woning te delen. Onder de Pannen bestaat sinds 2021 en is te vinden in Amsterdam, de stad Utrecht, regio Utrecht Zuid-Oost, Breda, ‘s-Hertogenbosch, Vught, regio Haarlem, Eindhoven, Zaandam en Amstelland.
Zorgverzekering
Sommige dak- en thuisloze mensen hebben geen zorgverzekering of hebben zo’n grote betaalachterstand bij hun zorgverzekeraar dat ze bij het CAK zijn aangemeld. Of de zorgverzekeraar heeft de verzekering beëindigd omdat iemand vanwege dakloosheid niet meer ingeschreven staat in een gemeente. Vaak hebben ze ook geen aanvullende verzekering, terwijl er juist vaker gezondheidsproblemen voorkomen bij dak- en thuisloze mensen.
Met de Regeling uitstroom bijstandsgerechtigden (Rub) kunnen inwoners uit de regeling betalingsachterstand zorgpremie stromen. Het gaat om inwoners die 12 maanden of langer een bijstandsuitkering ontvangen.
Soms is het mogelijk om een zorgverzekering met terugwerkende kracht af te sluiten. Dan kunnen zorgkosten uit die periode achteraf gedeclareerd worden.
Wanneer een regeling is getroffen voor de schuld aan de zorgverzekeraar en de persoon is afgemeld bij het CAK, moet daarna een dubbele premie betaald worden. CAK int namelijk achteraf, de zorgverzekering wil de premie vooraf. Bij veel zorgverzekeraars is een betalingsregeling mogelijk voor die ‘extra’ maandpremie, soms kan dit ook meegenomen worden in de getroffen betalingsregeling voor de achterstand.
Informele schulden
In het schuldenpakket van dak- en thuisloze mensen komen regelmatig informele schulden binnen het sociale netwerk voor. Deze kunnen meestal niet meegenomen worden in een schuldregeling. Toch kan het nodig zijn informele schulden met voorrang op te lossen, bijvoorbeeld wanneer ze leiden tot hoge stress, onveilige situaties of druk binnen het al beperkte sociale netwerk. Soms moet een persoon die nét leefgeld heeft gekregen dat direct afstaan aan een familielid, kennis of dealer waarbij nog een schuld openstaat.
Wat kun je doen?
Vraag altijd uit of er sprake is van informele schulden.
Neem de tijd voor het uitzoeken van de schulden.
Betrek de hulpvrager en een eventuele partner bij het vinden van een oplossing. Is iedereen op de hoogte van de schulden? Ondersteun de hulpvrager bij het vastleggen van afspraken over de informele schulden. Benut hiervoor het voorbeelddocument Schuldbekentenis (Word, 23 KB) van het Nibud.
Bespreek samen welke druk of spanning de informele schulden geven. Houd er rekening mee dat soms een ID-bewijs of bankpas als onderpand ingenomen wordt. Vraag daarom door als in korte tijd twee keer een nieuwe ID-kaart of bankpas moet worden aangevraagd.
Ga na of er afspraken gemaakt kunnen worden waardoor deze schulden (deels) opgelost kunnen worden zonder dat dit invloed heeft op de schuldregeling.
Wanneer het niet lukt om de informele schulden op te lossen, bespreek dan samen op welke manier de stress verminderd kan worden.
TIP
Sommige gemeenten geven boetes vanwege buitenslapen en overlast. Constateer jij dat in de gemeente waar je werkt veel boetes voor buitenslapen worden gegeven? Ga dan in gespreken leg uit dat deze boetes leiden tot grotere problemen. Vraag om betere oplossingen om te voorkomen dat mensen buiten moeten slapen. Lees ook het artikel hierover in de Correspondent: Buiten moeten slapen? Dat is geen overtreding, maar een onrecht.
Hulpmiddelen
Housing First Nederland
Uitleg Kansfonds: Het Thuisfonds
Onderzoek UvA: Hoe voorkomen we herhaalde dakloosheid?
Deze website maakt gebruik van cookies om goed te functioneren. Als je wilt aanpassen welke cookies we mogen gebruiken, kan je jouw cookie-instellingen wijzigen. Meer informatie is beschikbaar in onze privacyverklaring.
