Door ingewikkelde procedures, regelgeving en wachtlijsten lopen dak- en thuisloze mensen vaker tegen muren aan om zaken geregeld te krijgen. Het komt te vaak voor dat er geen hulpverlener is die bekend is met de hele situatie, of dat hulpverleners onvoldoende verantwoordelijkheid of doorzettingsmacht hebben om de basis snel op orde te krijgen. Dit betekent een groot risico op ergere problemen. Zo kan het gebeuren dat kinderen dakloos raken, terwijl dat voorkomen had kunnen worden als je er eerder bij was geweest.
Wat kun je doen?
Vraag uit welke hulpverleners (eerder) betrokken zijn. Hou er rekening mee dat de hulpvrager mogelijk een laag vertrouwen in de hulpverlening heeft.
Ben jij de eerste hulpverlener waar deze persoon mee te maken heeft? Zorg dan dat je goed doorvraagt over de hele situatie en betrek andere hulpverleners waar nodig. Laat iemand niet los tot een hulpverlener met doorzettingsmacht betrokken is.
Zijn meerdere hulpverleners betrokken? Spreek dan met de betrokken organisaties af wie de regie neemt. In principe heeft de gemeente de regie. Zorg voor een vast aanspreekpunt voor de dak- en thuisloze persoon.
Wanneer iemand een uitkering heeft, is er ook een klantbegeleider vanuit de gemeente bij betrokken. Dit verkleint het risico dat iemand uit beeld raakt. Verken bij jouw hulpvrager hoe deze relatie is.
Bespreek welke afspraken je kunt combineren met andere hulpverleners. Zo hoeft de hulpvrager niet meermaals hetzelfde verhaal te doen en kun je gezamenlijke afspraken maken. Laat de keuze hiervoor bij de hulpvrager zelf! Een gesprek met meerdere hulpverleners kan ook erg overweldigend zijn. Het moet wel passen bij het doel van de afspraak.
Houd elkaar op de hoogte van afspraken en nieuwe ontwikkelingen.
Voor een dak- en thuisloze hulpvrager hebben geldzorgen en schulden vaak niet de eerste prioriteit en is het zoeken van hulp een grote drempel. Ook zijn ze vaak onbekend met de (mogelijkheden van) financiële hulp en schuldhulpverlening of er speelt schaamte, angst voor bemoeienis of gebrek aan vertrouwen in de overheid, bijvoorbeeld door vervelende ervaringen door de toeslagenaffaire.
Wat kun je doen?
Noem het gesprek een kennismakingsgesprek en deel de intakefase op in meerdere, kortere gesprekken.
Het doel van dit gesprek is iemand aan boord te krijgen en te houden. Dit vraagt om motiverende gespreksvaardigheden en getrainde professionals. Vergroot je vaardigheden en volg regelmatig een training.
Vraag naar iemands doelen en wensen: wat motiveert om stapjes te blijven zetten?
Heb niet alleen oog voor geldzorgen en schulden, maar kijk bijvoorbeeld ook naar iemands fysieke en mentale gezondheid en hoe deze samenhangt met de financiële situatie. Welke voordelen levert het oplossen van geldzorgen op voor deze persoon?
Bespreek duidelijk wat de hulpvrager kan verwachten en spreek af welke acties je samen onderneemt.
Deel acties op in kleine stapjes en laat steeds zien welke voortgang geboekt is. Vier de successen met elkaar.
Zorg dat jij andere hulpverlening goed weet te vinden. Wanneer jij als hulpverlener beter weet waarheen je kunt verwijzen, kun je ook beter het gesprek aangaan over wat iemand nodig heeft.
Wees eerlijk én betrouwbaar. Doe wat je zegt en zeg wat je gaat doen.
Benut quick wins. Dit kan bijvoorbeeld door tijdens het kennismakingsgesprek samen een zorgverzekering aan te vragen of de belastingaangifte te doen.
Voorkom uitval, neem de tijd om een relatie op te bouwen en vertrouwen te winnen.
TIP
Volg een training om nog betere gesprekken te kunnen voeren. Denk aan een training motiverende gespreksvoering. Lees meer hierover in de Methodebeschrijving van Movisie (pdf, 1,6 mB). Schuldhulpverleners in Amsterdam-Zuid en Amsterdam-Noord hebben bijvoorbeeld een uitgebreide training gekregen van het Gilde Vakmanschap.
Bankrekening
Een bankrekening is noodzakelijk, niet alleen voor schuldhulpverlening, maar ook om inkomen op te kunnen ontvangen. Niet alle dak- en thuisloze mensen beschikken over een actieve bankrekening.
Wat kun je doen?
Neem contact op met de bank om te voorkomen dat een actieve rekening gesloten wordt of omgezet wordt in een slapende rekening en er mogelijk extra kosten in rekening worden gebracht.
Als er geen bankrekening meer is, vraag dan snel een (basisbetaal)rekening aan bij de bank van voorkeur.
Doe alleen een aanvraag voor een basisbankrekening (ook wel convenantrekening genoemd) bij de bank waar de persoon voor het laatst een rekening had. Als de laatste bank niet deelneemt in het convenant, is er vrije keuze tussen convenantbanken: zorg voor een heldere toelichting hierop bij de aanvraag.
Wanneer de aanvraag voor een basisbankrekening afgewezen wordt vanwege een IVR (interne registratie), doe dan een aanvraag voor een reguliere rekening bij twee andere banken. Worden deze toch afgewezen? Dan kun je – met deze afwijzingen bijgesloten - alsnog bij de laatste bank een basisbankrekening/convenantrekening aanvragen.
Let op details, zoals handtekeningen die niet overeen lijken te komen, of een kopie ID die in kleur had moeten zijn. Controleer een aanvraag goed voor je deze indient, zodat er geen (administratieve) redenen voor afwijzing zijn.
Wanneer een bank blijft weigeren een rekening te verstrekken, en er is geen sprake van fraude op een eerder toegekende basisbankrekening, geef dit dan door aan Valente (branchevereniging voor maatschappelijke opvang) of aan de NVVK, als je lid bent. Deze brancheorganisaties kunnen dan in gesprek gaan met de Betaalvereninging Nederland en/of de individuele bank.
TIP
Bij het Jongerenpunt dak- en thuislozen in Amsterdam werken ze zoveel mogelijk met één vast aanspreekpunt voor de jongere, terwijl ze tegelijk schuldhulpverlening ‘in huis’ hebben georganiseerd. Op de locatie aan de Jan van Galenstraat zitten Jongerenadviseurs dak- en thuislozen en schuldhulpverleners van het Buurtteam letterlijk op dezelfde afdeling. Daardoor kennen professionals elkaar, kunnen ze snel afstemmen en elkaars expertise direct benutten.
In de praktijk betekent dit dat de jongerenadviseur en schuldhulpverlener elkaar helpen om continuïteit te houden. Als een jongere bij de één (tijdelijk) uit beeld is, heeft de ander die persoon soms net gezien. Ook kunnen kleine signalen of achtergrondinformatie (bijvoorbeeld over bereikbaarheid, stress of de actuele woon- of inkomenssituatie) ervoor zorgen dat de ander zijn ondersteuning passender en realistischer kan inrichten. Zo voorkomen we dat iemand tussen wal en schip raakt en wordt de stap naar schuldhulp kleiner, omdat de jongere al op een vertrouwde plek komt.
Inkomen
Voor mensen die dak- en thuisloos zijn of dreigen te worden, is het tijdig ontvangen van een uitkering en/of bijzondere bijstand vaak van groot belang. Vanwege de ‘normale’ administratieve wachtperiode kan het lang duren voordat een uitkering wordt toegekend. Voor jongeren tot 27 jaar kan daar nog een zoekperiode van vier weken bovenop komen. Gemeenten kunnen daar namelijk een uitzondering op maken.
Wat kun je doen?
Ga na wie van de eventueel betrokken hulpverleners dit al oppakt of kan oppakken. Het past niet direct bij de rol van financieel hulpverlener om dit op te pakken, maar het is wel een noodzakelijke stap.
Het aanvragen van een uitkering leidt vaak tot een doorbraak. Start hier daarom altijd direct mee. Benut alle opties die binnen de gemeente mogelijk zijn. Maak afspraken met de afdeling PW van de gemeente over een snellere toekenning van de uitkering. Ga in overleg met collega’s van andere afdelingen om ergere problemen te voorkomen.
Blijf er als financieel hulpverlener bovenop zitten. Hou vol, ook al duurt het lang. Kijk vooral ook wat in de tussentijd al mogelijk is. Zo is soms al een voorschot op een uitkering mogelijk of kun je in de tussentijd helpen met dingen als de belastingaangifte of het compleet maken van de schuldenlijst.
Terwijl je het inkomen regelt, zet ook samen met andere betrokken hulpverleners in gang dat de rest van de basis op orde komt. Denk hierbij aan legitimatie, briefadres, bankrekening, zorgverzekering en DigiD. Benut hierbij ook het hulpmiddel ‘checklist…naam/link toevoegen…’ (deze moet nog ontwikkeld worden).
Blijf in contact met de hulpvrager en laat zien wat wél mogelijk is.
In sommige steden bestaan projecten waarbij werk en wonen voor dakloze mensen wordt gecombineerd, zoals Springplank040 in Eindhoven.
Hulpmiddelen
Handreiking Impuls Onderzoekscentrum: Effectiviteit en inzet van de jongerenregisseur voor (dreigend) dakloze jongeren
Deze website maakt gebruik van cookies om goed te functioneren. Als je wilt aanpassen welke cookies we mogen gebruiken, kan je jouw cookie-instellingen wijzigen. Meer informatie is beschikbaar in onze privacyverklaring.
